سیاست خارجی ترکیه در قبال ایران، سوریه و اسرائیل؛ توازن در ۲۰۲۶

امروز، ۸ ژوئیه ۲۰۲۶، منطقه خاورمیانه (غرب آسیا) در حالی شاهد پایان نشست سرنوشت‌ساز ناتو در آنکارا است که سیاست خارجی ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان به پیچیده‌ترین نقطه خود رسیده است. تحلیل‌های اخیر رسانه‌هایی نظیر «هورسدا خبر» نشان می‌دهد که آنکارا در تلاش است تا میان فشارهای بین‌المللی و منافع منطقه‌ای خود در قبال ایران، سوریه و اسرائیل توازنی استراتژیک برقرار کند [۱].

سوریه جدید؛ تحت‌الحمایه استراتژیک ترکیه یکی از بارزترین تغییرات در نقشه سیاسی منطقه، تثبیت دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشراع در دمشق است. ترکیه اکنون به عنوان اصلی‌ترین حامی اقتصادی و نظامی این رژیم شناخته می‌شود. در جریان نشست ناتو، الشراع با مقامات ارشد در آنکارا دیدار کرد تا بر تعمیق روابط دوجانبه تأکید کند [۲]. ترکیه با امضای توافق‌نامه‌های بازسازی و انرژی، عملاً سوریه را به عمق استراتژیک خود تبدیل کرده و صادرات خود به این کشور را به سطوح بی‌سابقه‌ای رسانده است [۳]. این تغییر وضعیت، نفوذ سنتی ایران در سوریه را با چالشی جدی مواجه کرده و آنکارا را به بازیگر اول در شمال و مرکز سوریه بدل ساخته است.

میانجی‌گری میان ایران و آمریکا در حالی که تنش‌های نظامی میان ایران و اسرائیل در ماه‌های اخیر (موسوم به جنگ ۲۰۲۶ ایران) به اوج خود رسیده بود، ترکیه نقش میانجی‌گر فعالی را ایفا کرد. آنکارا با حفظ کانال‌های باز با تهران و واشینگتن، به تسهیل توافق‌نامه‌های کاهش تنش کمک کرده است [۱]. با این حال، رقابت استراتژیک میان ایران و ترکیه در عراق و حوزه‌های انرژی همچنان پابرجاست. مقامات نظامی ایران اخیراً هشدار داده‌اند که هرگونه تهدید علیه مرزهای خود را با قاطعیت پاسخ خواهند داد، پیامی که به طور غیرمستقیم متوجه حضور فزاینده ناتو و ترکیه در نزدیکی مرزهای آن‌هاست [۱].

تقابل آشکار با اسرائیل روابط ترکیه و اسرائیل در ژوئیه ۲۰۲۶ به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در اظهاراتی تند اسرائیل را «باری بر دوش بشریت» توصیف کرده و خواهان تحریم‌های بین‌المللی علیه تل‌آویو شده است [۴]. این در حالی است که اسرائیل، ترکیه را به عنوان یک تهدید نوظهور و رقیب استراتژیک در مدیترانه شرقی و سوریه می‌بیند [۲]. علیرغم عضویت ترکیه در ناتو، تقابل لفظی و دیپلماتیک میان آنکارا و تل‌آویو نشان‌دهنده شکافی عمیق است که حتی میانجی‌گری‌های واشینگتن نیز قادر به ترمیم آن نبوده است.

نتیجه‌گیری: دکترین توازن قدرت سیاست فعلی ترکیه نشان‌دهنده تمایل این کشور برای تبدیل شدن به یک قدرت مستقل منطقه‌ای است که همزمان با بهره‌گیری از امتیازات ناتو، مسیرهای دیپلماتیک خاص خود را دنبال می‌کند. آنکارا ثابت کرده است که در نظم جدید ۲۰۲۶، نه یک تماشاگر، بلکه معمار اصلی تحولات از دمشق تا تهران است [۲].