پیش‌بینی دقیق آنکارا از بحران منطقه؛ دکتر دره: آینده در گرو تحولات ایران است

در حالی که امروز، ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، خاورمیانه در آستانه امضای احتمالی یک توافق تاریخی میان ایران و ایالات متحده قرار دارد، تحلیل‌های استراتژیک بر نقش محوری قدرت‌های منطقه‌ای متمرکز شده است. دکتر اقبال دره، استاد روابط بین‌الملل و کارشناس مسائل منطقه، در گفتگو با شبکه خبری روداو اظهار داشت که دولت ترکیه از مدت‌ها پیش وقوع این بحران‌ها و تغییرات ژئوپلیتیک را پیش‌بینی کرده بود [1]. به گفته وی، آمادگی آنکارا برای مواجهه با سناریوهای مختلف، نتیجه یک استراتژی بلندمدت برای حفظ منافع ملی در میانه درگیری‌های قدرت‌های بزرگ است.

دوراندیشی استراتژیک آنکارا در بحران ۲۰۲۶ دکتر دره معتقد است که ترکیه نه تنها غافلگیر نشده، بلکه از پیش برای تغییر موازنه قدرت میان ایران، اسرائیل و غرب برنامه‌ریزی کرده بود. در حالی که در ماه‌های اخیر تنش‌های نظامی شدیدی منطقه را فراگرفته بود، آنکارا با اتخاذ سیاستی متوازن سعی کرد از تبدیل شدن به بخشی از درگیری مستقیم اجتناب کند [1]. این رویکرد به ترکیه اجازه داده است که اکنون به عنوان یک میانجی کلیدی در کنار کشورهایی نظیر پاکستان و قطر ایفای نقش کند. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در تماس‌های دیپلماتیک اخیر خود بر لزوم بازگشت به میز مذاکره برای جلوگیری از فروپاشی نظم منطقه‌ای تأکید کرده است [3].

ایران؛ متغیر تعیین‌کننده در معادلات جدید بخش مهمی از تحلیل دکتر دره بر این نکته متمرکز است که «سیر تحولات منطقه به شدت به آنچه در داخل ایران می‌گذرد بستگی دارد». او اشاره می‌کند که اگرچه فشارهای بین‌المللی و عملیات‌های نظامی ماه‌های گذشته تأثیرگذار بوده‌اند، اما تصمیم نهایی برای صلح یا تداوم بحران در تهران اتخاذ خواهد شد [1]. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که امروز یک هیئت قطری برای پیشبرد مذاکرات نهایی در تهران به سر می‌برد و گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران در حال بررسی ابعاد حقوقی و فنی پیش‌نویس توافق با واشینگتن است [2].

بازطراحی نقشه خاورمیانه دکتر دره در تحلیل خود هشدار می‌دهد که بحران فعلی فراتر از پروژه‌های هسته‌ای است و در واقع بخشی از «بازطراحی منطقه» محسوب می‌شود. او خاطرنشان کرد که قدرت‌هایی نظیر روسیه و چین، علی‌رغم مخالفت با تغییر رژیم در ایران، تمایلی به ورود به جنگ مستقیم با ایالات متحده به خاطر تهران ندارند [1]. این انزوای استراتژیک، ایران را در موقعیتی قرار داده که باید میان پذیرش یک توافق جدید یا مواجهه با پیامدهای سنگین‌تر یکی را انتخاب کند. در این میان، ترکیه با درک این واقعیت، تلاش می‌کند تا از ایجاد خلأ قدرت که منجر به بحران پناهجویان یا تقویت گروه‌های شبه‌نظامی در مرزهایش می‌شود، جلوگیری کند [3].

در نهایت، همان‌طور که دکتر دره تأکید کرده است، روزهای آینده برای تمام بازیگران منطقه حیاتی خواهد بود. موفقیت مذاکراتی که امروز در جریان است، می‌تواند پیش‌بینی‌های آنکارا برای رسیدن به یک ثبات نسبی را محقق سازد، مشروط بر اینکه تحولات داخلی ایران به سمت تنش‌زدایی حرکت کند [1][2].