قیمت نفت به دوران پیش از جنگ بازگشت؛ چرا بنزین در ترکیه ارزان نمی‌شود؟

بازگشت نفت برنت به مدار ۷۰ دلار بر اساس آخرین داده‌های بازارهای جهانی در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، قیمت نفت خام برنت با کاهشی محسوس به حدود ۷۲.۳۰ دلار در هر بشکه رسیده است [3]. این رقم نشان‌دهنده بازگشت قیمت‌ها به سطوحی است که پیش از آغاز تنش‌های نظامی اخیر و بسته شدن موقت تنگه هرمز مشاهده می‌شد. با برقراری آتش‌بس و عادی‌سازی نسبی تردد نفت‌کش‌ها، حباب قیمت ناشی از ریسک‌های ژئوپلیتیک تخلیه شده است، اما این کاهش قیمت جهانی هنوز راه خود را به جیب مصرف‌کنندگان نهایی باز نکرده است.

معمای قیمت در پمپ‌بنزین‌های ترکیه گزارش‌های محلی از استان کوجالی و سایر شهرهای بزرگ ترکیه حاکی از آن است که قیمت بنزین و گازوئیل (دیزل) همچنان در سطوح بسیار بالایی قرار دارد. به گزارش روزنامه «ایشته کوجالی»، در حالی که قیمت جهانی نفت به دوران پیش از جنگ بازگشته، قیمت هر لیتر گازوئیل در جایگاه‌های سوخت این استان حدود ۴ لیر گران‌تر از دوره مشابه پیش از درگیری‌هاست [1]. در اواخر ژوئن ۲۰۲۶، قیمت بنزین در استانبول حدود ۶۲.۱۹ لیر و گازوئیل ۶۴.۴۵ لیر معامله می‌شود که با وجود کاهش قیمت نفت، تغییر معناداری نسبت به اوج بحران نداشته است [4].

نقش کلیدی نرخ ارز و مالیات آلپارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، در پاسخ به انتقادات پارلمانی اعلام کرد که قیمت سوخت در پمپ‌بنزین‌ها تنها تابع قیمت نفت خام نیست [2]. وی تاکید کرد که عواملی همچون نرخ ارز، هزینه‌های حمل‌ونقل (ناولون)، حاشیه سود توزیع‌کنندگان و از همه مهم‌تر، مالیات‌های سنگین (از جمله مالیات بر مصرف ویژه یا ÖTV) نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت نهایی دارند.

تحلیلگران اقتصادی اشاره می‌کنند که ارزش لیر ترکیه در برابر دلار آمریکا طی ماه‌های اخیر کاهش یافته و به محدوده ۴۶.۵۰ لیر رسیده است [4]. این افت ارزش پول ملی باعث می‌شود که حتی با وجود کاهش قیمت جهانی نفت، هزینه واردات سوخت برای ترکیه همچنان بالا باقی بماند. در واقع، کاهش قیمت جهانی نفت توسط افزایش نرخ دلار خنثی شده است.

وضعیت در کوجالی و فشار بر مصرف‌کنندگان در استان صنعتی کوجالی، رانندگان و صاحبان صنایع از عدم تناسب قیمت‌ها گلایه‌مند هستند. در اوج بحران، قیمت گازوئیل در این منطقه از مرز ۸۵ لیر نیز عبور کرده بود، اما اکنون که نفت به قیمت‌های عادی بازگشته، انتظار می‌رفت قیمت سوخت به زیر ۶۰ لیر سقوط کند که این اتفاق رخ نداده است [1]. این وضعیت فشار تورمی مضاعفی را بر بخش حمل‌ونقل و هزینه‌های زندگی شهروندان تحمیل کرده است. کارشناسان معتقدند تا زمانی که ثبات در نرخ ارز برقرار نشود و اصلاحاتی در ساختار مالیاتی سوخت صورت نگیرد، شهروندان ترکیه طعم نفت ارزان جهانی را در پمپ‌بنزین‌ها نخواهند چشید [2][4].