ترکیه؛ قطب جدید جذب دانشجو در آموزش عالی جهانی در سال ۲۰۲۶

تحول در جغرافیای آموزش عالی جهانی

در سال‌های اخیر، نقشه جهانی آموزش عالی دستخوش تغییرات بنیادین شده است. گزارش‌های منتشر شده در ژوئن ۲۰۲۶ توسط رسانه‌های معتبری همچون خبرترک نشان می‌دهد که ترکیه با سرعتی خیره‌کننده در حال تبدیل شدن به یک «مرکز جذب» (Attraction Center) در سطح بین‌المللی است [1]. این کشور با بهره‌گیری از موقعیت ژئوپلیتیک منحصر به فرد خود و سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های دانشگاهی، توانسته است سهم خود را از بازار رقابتی دانشجویان بین‌المللی به شکل چشمگیری افزایش دهد. این روند نشان‌دهنده خروج از انحصار سنتی کشورهای غربی و ظهور قطب‌های جدید در اوراسیا است.

چرا ترکیه به مقصد محبوب دانشجویان تبدیل شده است؟

طبق آمارهای رسمی شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) که در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، تعداد دانشجویان خارجی در این کشور به رکورد بی‌سابقه ۳۵۰ هزار نفر رسیده است [2]. چندین عامل کلیدی در این موفقیت نقش داشته‌اند:

1. هزینه‌های رقابتی: شهریه دانشگاه‌ها و هزینه‌های زندگی در ترکیه در مقایسه با بریتانیا، ایالات متحده و استرالیا بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر است.
2. تنوع برنامه‌های انگلیسی‌زبان: افزایش تعداد رشته‌هایی که به زبان انگلیسی تدریس می‌شوند، موانع زبانی را برای دانشجویان غیرترک‌زبان از میان برداشته است [3].
3. دیپلماسی علمی: دولت ترکیه با ارائه بورسیه‌های تحصیلی گسترده (Türkiye Bursları)، نخبگان کشورهای در حال توسعه را هدف قرار داده است.

این عوامل باعث شده تا دانشگاه‌های استانبول و آنکارا در رتبه‌بندی‌های جهانی ۲۰۲۶ صعود قابل توجهی داشته باشند و به مقصدی جذاب برای دانشجویان آسیایی و آفریقایی تبدیل شوند [1].

استراتژی ۲۰۲۶: رقابت با قدرت‌های سنتی

ترکیه تنها به جذب دانشجو اکتفا نکرده است. بر اساس گزارش دیلی صباح، استراتژی سال ۲۰۲۶ این کشور بر «کیفیت‌بخشی به پژوهش» و «تجاری‌سازی علم» تمرکز دارد [3]. همکاری‌های مشترک با دانشگاه‌های برتر جهان و ایجاد پارک‌های علم و فناوری در محوطه دانشگاه‌ها، باعث شده تا فارغ‌التحصیلان این کشور شانس بالایی برای ورود به بازارهای کار بین‌المللی داشته باشند.

کارشناسان معتقدند که اگر این روند ادامه یابد، ترکیه تا پایان دهه جاری میلادی می‌تواند به جمع پنج کشور برتر جهان در جذب دانشجوی بین‌المللی بپیوندد [2]. این موضوع نه تنها از نظر اقتصادی باعث ارزآوری می‌شود، بلکه قدرت نرم ترکیه را در عرصه بین‌المللی به شدت تقویت می‌کند. با این حال، حفظ این جایگاه مستلزم تداوم ثبات سیاسی و بهبود مداوم استانداردهای آکادمیک در تمامی سطوح است [1].