ترکیه؛ ارزشمندترین شریک دفاعی خلیج فارس پس از جنگ ایران

تحولات ژئوپلیتیک اخیر در خاورمیانه، به ویژه پس از پایان جنگ کوتاه‌مدت اما ویرانگر میان ایران و ائتلاف به رهبری ایالات متحده در ژوئن ۲۰۲۶، توازن قدرت را به شکلی بی‌سابقه تغییر داده است. رسانه‌های معتبر اروپایی، از جمله نشریه «مدرن دیپلماسی» بلژیک، در تحلیل‌های اخیر خود تاکید کرده‌اند که ترکیه اکنون به عنوان «ارزشمندترین شریک دفاعی» برای کشورهای حاشیه خلیج فارس ظاهر شده است [۱][۲]. این تغییر رویکرد، نتیجه مستقیم ناکارآمدی برخی سیستم‌های غربی در حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی منطقه در طول درگیری‌های اخیر و تمایل کشورهای عربی به تنوع بخشیدن به متحدان نظامی خود است.

تغییر موازنه قدرت و شکست چتر امنیتی سنتی جنگ ۲۰۲۶ ایران که با امضای تفاهم‌نامه ورسای توسط دونالد ترامپ در ۱۷ ژوئن به پایان رسید، درس‌های سختی برای پایتخت‌های عربی داشت. در طول این نبرد، حملات گسترده پهپادی و موشکی به تاسیسات نمک‌زدایی و مراکز انرژی نشان داد که تکیه صرف بر پدافندهای گران‌قیمت آمریکایی کافی نیست [۳][۵]. کشورهای خلیج فارس احساس کردند که در اوج بحران، اولویت واشینگتن تامین امنیت اسرائیل بوده و آن‌ها در برابر ریزپرنده‌ها و موشک‌های کروز تنها مانده‌اند. این «خلاء امنیتی» بلافاصله توسط صنایع دفاعی ترکیه پر شد که محصولاتی متناسب با جنگ‌های نوین و اشباع‌کننده ارائه می‌دهد [۳].

گنبد فولادین ترکیه؛ از پدافند هوایی تا ضد پهپاد در نمایشگاه دفاعی «ساها ۲۰۲۶» (SAHA Expo) که در ماه مه در استانبول برگزار شد، کشورهای کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی قراردادهای کلانی را برای خرید سیستم‌های پدافندی ترکیه امضا کردند [۴]. سیستم‌هایی نظیر «کورکوت» (KORKUT) برای مقابله با پهپادهای انتحاری، موشک‌های «حصار» (HİSAR) و «سیپر» (SİPER) و همچنین سلاح‌های لیزری مانند «آلکا» (Alka) به شدت مورد توجه قرار گرفته‌اند [۵]. به گزارش رسانه‌های اروپایی، ترکیه برخلاف تامین‌کنندگان غربی، نه تنها سلاح می‌فروشد، بلکه آماده انتقال تکنولوژی و تولید مشترک در خاک کشورهای خلیج فارس است که این موضوع جذابیت آنکارا را دوچندان کرده است [۴].

جهش اقتصادی و افق ۱۱ میلیارد دلاری آمارها نشان‌دهنده یک جهش خیره‌کننده در قدرت سخت ترکیه است. در حالی که صادرات دفاعی این کشور در سال ۲۰۱۶ تنها ۱.۶۷ میلیارد دلار بود، پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان سال ۲۰۲۶ از مرز ۱۱ میلیارد دلار عبور کند [۱][۲]. این رشد ۵۵۰ درصدی در یک دهه، ترکیه را از یک واردکننده سلاح به یکی از پنج صادرکننده برتر جهان در حوزه‌های خاص تبدیل کرده است. تحلیلگران معتقدند که «جنگ ایران» کاتالیزوری بود که جایگاه استراتژیک ترکیه را به عنوان یک قدرت میانی مستقل که می‌تواند امنیت منطقه را بدون مداخلات سیاسی پیچیده تامین کند، تثبیت کرد [۲][۴].