تحول اشتغال‌محور در آموزش عالی ترکیه؛ پایان دوران کارآموزی‌های سنتی

ارول اوزوار، رئیس شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK)، در جریان سفر اخیر خود به غازی‌عینتاب (Gaziantep) اعلام کرد که این نهاد در حال اجرای یک فرآیند تحول جدید و گسترده با تمرکز بر اشتغال‌زایی است. این برنامه که تحت عنوان «مدل آموزش حرفه‌ای در محیط کار» (İME) معرفی شده، قصد دارد شکاف میان دانش تئوریک دانشگاهی و مهارت‌های عملی مورد نیاز صنعت را از بین ببرد [۱].

پایان دوران کارآموزی‌های کوتاه‌مدت اوزوار در سخنرانی خود تأکید کرد که مدل‌های سنتی کارآموزی دیگر پاسخگوی نیازهای پویای اقتصاد امروز نیستند. بر اساس طرح جدید، سیستم‌های آموزشی به گونه‌ای بازنگری شده‌اند که دانشجویان بخش قابل توجهی از دوران تحصیل خود را مستقیماً در محیط‌های صنعتی و تجاری سپری کنند. در مدارس عالی حرفه‌ای، مدل‌های «۳+۱» و «۲+۲» و در مقاطع کارشناسی مدل‌های «۷+۱» و «۶+۲» اجرا خواهد شد که به معنای گذراندن حداقل یک یا دو ترم کامل در قلب محیط کار است [۲][۳].

این طرح در مرحله نخست به صورت آزمایشی در ۷ استان کلیدی ترکیه شامل استانبول، آنکارا، ازمیر، بورسا، قونیه، کوجائلی و غازی‌عینتاب آغاز شده است. این فاز آزمایشی ۱۸۵ برنامه آموزشی مختلف و بیش از ۱۲۰ هزار دانشجو را تحت پوشش قرار می‌دهد [۳].

دعوت از صنعتگران برای مدیریت دانشگاه‌ها یکی از جنبه‌های انقلابی این تحول، دعوت رئیس YÖK از صاحبان صنایع و اتاق‌های بازرگانی برای مشارکت در مدیریت و تدوین سرفصل‌های آموزشی است. اوزوار خطاب به صنعتگران گفت: «بیایید مدیریت مدارس عالی حرفه‌ای و تدوین برنامه‌های درسی را با هم انجام دهیم.» وی تأکید کرد که همکاری دانشگاه و صنعت دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت ساختاری برای تضمین آینده اقتصادی کشور است [۱][۲].

در همین راستا، پروتکل‌های همکاری میان YÖK، اتاق صنایع غازی‌عینتاب (GSO) و شهرداری این کلان‌شهر به امضا رسید تا زیرساخت‌های لازم برای حضور دانشجویان در کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی فراهم شود [۲].

رشته‌های نوین و بازنگری در ظرفیت‌ها علاوه بر تغییر در شیوه آموزش، شورای آموزش عالی ترکیه در حال بازنگری کلی در رشته‌های دانشگاهی است. اوزوار پیش از این اشاره کرده بود که رشته‌هایی با نرخ اشتغال پایین به تدریج از سیستم خارج یا اصلاح می‌شوند و در مقابل، بیش از ۲۰ رشته جدید در حوزه‌های هوش مصنوعی، داده‌کاوی، امنیت سایبری و فناوری‌های نوین کشاورزی از سال ۲۰۲۶ وارد تقویم آموزشی دانشگاه‌ها شده‌اند [۴][۱].

هدف نهایی این تحول، افزایش «قابلیت استخدام» فارغ‌التحصیلان است. داده‌های اولیه نشان می‌دهند دانشجویانی که در مدل‌های آموزش عملی شرکت کرده‌اند، با سرعت بسیار بیشتری نسبت به سایرین جذب بازار کار می‌شوند و این موضوع، هسته اصلی استراتژی ۲۰۳۰ آموزش عالی ترکیه را تشکیل می‌دهد [۳].