ترکیه روابط با ایران را به مخاطره می‌اندازد؛ پیامدهای نشست ناتو در آنکارا

میزبانی تاریخی آنکارا و بازگشت ترامپ نشست سی و ششم سران ناتو که در تاریخ ۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در آنکارا برگزار شد، نقطه عطفی در سیاست خارجی ترکیه به شمار می‌رود. استقبال مجلل رجب طیب اردوغان از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با حضور واحدهای نمادین ینی‌چری و پرواز جنگنده‌ها، نشان‌دهنده تمایل شدید آنکارا برای بازگشت کامل به آغوش غرب است [۳]. ترامپ در این دیدار، اردوغان را رهبری قدرتمند خواند و بر نقش کلیدی ترکیه در امنیت اروپا تأکید کرد. این نزدیکی بی‌سابقه در حالی رخ می‌دهد که ناتو در بیانیه پایانی خود، تعهدات نظامی سنگینی از جمله کمک ۷۰ میلیارد یورویی به اوکراین برای سال ۲۰۲۶ را تصویب کرده است [۲].

هشدار نوردین: قمار روی روابط با همسایگان پروفسور محمد نوردین، کارشناس برجسته مسائل ترکیه، در تحلیلی که توسط خبرگزاری «یاکین دوغو هابر» (YDH) منتشر شد، این رویکرد جدید را یک «قمار خطرناک» توصیف کرد [۱]. به گفته نوردین، آنکارا در تلاش است تا با ادغام کامل در استراتژی‌های ناتو، اهداف داخلی خود را پیش ببرد، اما این اقدام به قیمت تضعیف روابط با همسایگان کلیدی همچون ایران و روسیه تمام خواهد شد. او معتقد است که نقش‌آفرینی ترکیه به عنوان پیش‌قراول ناتو در منطقه، خطر درگیری‌های جدید را افزایش داده و ثبات بلندمدت این کشور را به مخاطره می‌اندازد [۱].

پایان آتش‌بس و شعله‌ور شدن تنش‌های نظامی همزمان با این تحولات دیپلماتیک، تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا به اوج خود رسیده است. دونالد ترامپ در ۸ ژوئیه رسماً پایان آتش‌بس دوماهه با ایران را اعلام کرد که بلافاصله با حملات هوایی آمریکا به مواضعی در نزدیکی نیروگاه هسته‌ای بوشهر و استان خوزستان همراه شد [۵]. در مقابل، نیروهای مسلح ایران با شلیک موشک‌های بالستیک، پایگاه‌های آمریکا در اردن (الازرق)، کویت و بحرین را هدف قرار دادند [۵]. در این شرایط بحرانی، تماس تلفنی هاکان فیدان با همتای ایرانی خود، عباس عراقچی، نشان‌دهنده تلاش‌های لحظه آخری برای جلوگیری از یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای است، هرچند که تحلیل‌گران نسبت به اثربخشی این دیپلماسی در سایه تعهدات جدید ترکیه به ناتو تردید دارند [۳].

بازآرایی قدرت در سوریه و قفقاز یکی دیگر از نقاط اصطکاک، نظم جدید در سوریه و قفقاز است. پس از سقوط دولت اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، دولت جدید دمشق به رهبری احمد الشرع به شدت به حمایت‌های اقتصادی و نظامی ترکیه وابسته شده است که این امر عملاً نفوذ سنتی ایران در شام را از بین برده است [۲]. همچنین، اصرار ترکیه بر بازگشایی کریدور زنگزور که اکنون به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه» (TRIPP) تغییر نام یافته، فشار مضاعفی بر مرزهای شمال غربی ایران وارد کرده و توازن ژئوپلیتیک را به نفع محور آنکارا-باکو تغییر داده است [۴]. این تحولات در کنار اختلافات مزمن بر سر حق‌آبه رودخانه ارس، روابط تهران و آنکارا را در پیچیده‌ترین وضعیت خود در دهه‌های اخیر قرار داده است.