نقش راهبردی ترکیه در مذاکرات ایران و آمریکا و امنیت تنگه هرمز

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در جریان نشست خبری مشترک با همتای کانادایی خود در اوتاوا، مواضع جدید آنکارا را در قبال تنش‌های اخیر در خلیج فارس و مذاکرات میان تهران و واشینگتن تشریح کرد. وی با اشاره به وضعیت حساس منطقه، تأکید کرد که برقراری تردد آزاد، ایمن و بدون وقفه در تنگه هرمز نه تنها برای ثبات منطقه‌ای، بلکه برای امنیت انرژی جهانی و تجارت بین‌المللی یک ضرورت گریزناپذیر است [1].

ضرورت امنیت پایدار در تنگه هرمز وزیر خارجه ترکیه در سخنان خود تصریح کرد که تنگه هرمز باید به وضعیت پیش از درگیری‌ها بازگردد، به‌طوری که تمامی کشتی‌های تجاری بتوانند بدون محدودیت از این آبراه راهبردی عبور کنند. فیدان خاطرنشان کرد که هرگونه اختلال در این مسیر، فشارهای اقتصادی شدیدی را بر بازارهای جهانی تحمیل می‌کند [2]. او همچنین اشاره کرد که ترکیه آماده است در صورت دستیابی به توافق نهایی، در عملیات‌های فنی نظیر پاکسازی مین‌های دریایی در این منطقه مشارکت فعال داشته باشد تا امنیت مسیرهای کشتیرانی تضمین شود [3].

نقش میانجی‌گری ترکیه و توافق اسلام‌آباد ترکیه در ماه‌های اخیر به همراه کشورهایی نظیر پاکستان و قطر، به عنوان یکی از محورهای اصلی دیپلماسی میان ایران و آمریکا عمل کرده است. فیدان با استقبال از «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» که منجر به برقراری آتش‌بس موقت و کاهش درگیری‌ها شده، اعلام کرد که آنکارا به حمایت‌های خود از این روند تا رسیدن به یک معماری امنیتی پایدار ادامه خواهد داد [1]. وی تأکید کرد که اراده سیاسی سران دو کشور برای عبور از بن‌بست‌های دیپلماتیک، گامی ارزشمند است که باید با اقدامات عملی تقویت شود.

هشدار نسبت به عوامل مخرب و کارشکنی‌ها یکی از محورهای مهم سخنان وزیر خارجه ترکیه، هشدار جدی نسبت به تلاش‌های احتمالی برای سابوتاژ و تخریب روند صلح بود. فیدان با اشاره به حساسیت بازه زمانی فعلی تا امضای نهایی توافق، از تمامی طرف‌ها و بازیگران منطقه‌ای خواست تا از ادبیات تحریک‌آمیز پرهیز کنند [2]. وی به طور مشخص به نقش مخرب برخی طرف‌ها اشاره کرد و گفت که جامعه جهانی باید نسبت به هرگونه اقدام خرابکارانه که هدف آن خروج قطار دیپلماسی از ریل است، هوشیار باشد [1].

چشم‌انداز همکاری‌های منطقه‌ای فیدان در پایان خاطرنشان کرد که هدف نهایی ترکیه، تبدیل این آرامش موقت به یک ساختار امنیتی دائمی در خاورمیانه است. او ابراز امیدواری کرد که با حل مسائل باقی‌مانده در پرونده‌های هسته‌ای و اقتصادی، منطقه وارد دوران جدیدی از شکوفایی شود. آنکارا معتقد است که دیپلماسی تنها راه حل پایدار برای بحران‌های پیچیده منطقه است و در این مسیر از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد [3].