بحران قیمت سیب‌زمینی در ترکیه؛ تکرار سناریوی تلخ پیاز در بازار

موج جدید گرانی در سفره‌های مردم ترکیه

گزارش‌های میدانی از بازارهای عمده‌فروشی و خرده‌فروشی در شهرهای بزرگ ترکیه از جمله استانبول و آنکارا نشان می‌دهد که قیمت سیب‌زمینی در اواسط ژوئیه ۲۰۲۶ با جهشی قابل توجه روبرو شده است. این افزایش قیمت که به گفته رسانه «خبر تی‌آر» (Haber TR)، دقیقاً مسیر صعودی قیمت پیاز در ماه‌های گذشته را دنبال می‌کند، موجی از نگرانی را در میان خانوارهای ترکیه ایجاد کرده است [1]. سیب‌زمینی به عنوان یکی از کالاهای استراتژیک در سبد غذایی مردم، اکنون به نمادی جدید از تورم مواد غذایی تبدیل شده است.

چرا قیمت سیب‌زمینی افزایش یافت؟

تحلیل‌گران اقتصادی چندین عامل کلیدی را برای این وضعیت برمی‌شمارند. نخستین عامل، افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید است. طبق گزارش خبرگزاری آناتولی، قیمت سوخت، کود شیمیایی و آفت‌کش‌ها در سال جاری میلادی رشد چشمگیری داشته که مستقیماً بر قیمت تمام‌شده محصولات کشاورزی تأثیر گذاشته است [2]. علاوه بر این، شرایط نامساعد جوی در مناطق تولیدکننده اصلی مانند «نیغده» و «نوشهیر» باعث کاهش حجم برداشت در فصل جاری شده است. این کمبود عرضه در مقابل تقاضای ثابت، تعادل بازار را بر هم زده و منجر به افزایش قیمت‌ها شده است [3].

مقایسه با بحران قیمت پیاز

نکته نگران‌کننده برای کارشناسان، شباهت الگوی رشد قیمت سیب‌زمینی با بحران پیاز است که پیش از این رخ داده بود. در هر دو مورد، ابتدا قیمت‌ها در بازارهای محلی به آرامی رشد کردند و سپس به دلیل دخالت واسطه‌ها و مشکلات لجستیکی، جهشی ناگهانی را تجربه کردند [1]. بلومبرگ اچ‌تی در تحلیل خود اشاره می‌کند که اگر دولت مداخلات فوری برای تنظیم بازار و حمایت از کشاورزان انجام ندهد، ممکن است قیمت سیب‌زمینی در هفته‌های آینده رکورد جدیدی را ثبت کند [3].

واکنش‌ها و چشم‌انداز آینده

اتحادیه‌های کشاورزی در ترکیه هشدار داده‌اند که بدون تخصیص یارانه‌های سوخت و بذر، کنترل قیمت‌ها در خرده‌فروشی‌ها عملاً غیرممکن خواهد بود. مصرف‌کنندگان نیز در شبکه‌های اجتماعی نسبت به کاهش قدرت خرید خود اعتراض کرده‌اند. انتظار می‌رود در روزهای آتی، وزارت کشاورزی ترکیه تدابیر جدیدی را برای عرضه مستقیم محصولات از مزارع به بازارها اتخاذ کند تا دست واسطه‌ها کوتاه شده و قیمت‌ها به ثبات نسبی بازگردد [2]. با این حال، تا زمانی که هزینه‌های تولید کاهش نیابد، فشار تورمی بر محصولات پایه کشاورزی همچنان باقی خواهد ماند.