Türkiye ve Rusya Arasında Yeni İran-ABD Anlaşması Üzerine Stratejik İstişare

1 Temmuz 2026 tarihinde Moskova, Rusya ve Türkiye arasında, merkezinde İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki yeni mutabakat zaptının yer aldığı kritik bir diplomatik toplantıya ev sahipliği yaptı. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Georgiy Borisenko, Türkiye'nin Moskova Büyükelçisi Tanju Bilgiç ile yaptığı görüşmede, bölgedeki gerilimin yeniden tırmanmasını önlemek için tüm tarafların bu anlaşmanın hükümlerine uyması gerektiğini vurguladı [1].

14 Maddelik Mutabakat Zaptının Detayları Mehr Haber Ajansı ve diğer bölgesel kaynaklar tarafından yayınlanan raporlar, bu mutabakatın 100 günlük bir çatışma dönemini sona erdirmeyi amaçlayan 14 temel maddeyi içerdiğini gösteriyor. Bu taslağın en önemli hükümleri arasında Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak durdurulması, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yer alıyor [3]. Ayrıca, İran'ın dondurulmuş varlıklarından 24 milyar doların serbest bırakılması kararlaştırılmış olup, bunun yarısının nihai müzakereler başlamadan önce Tahran'ın kullanımına sunulması gerekmektedir [4].

Arabuluculuk Rolü ve Ankara'nın Tutumu Doğu ile Batı arasında her zaman bir köprü görevi gören Türkiye, bu anlaşmayı sıcak bir şekilde karşıladı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuk çabalarına teşekkür ederken, bu mutabakatı sürdürülebilir bölgesel güvenlik için hayati bir adım olarak nitelendirdi [2]. Ancak Ankara yetkilileri, sürecin hala hassas olduğu ve barış ortamını bozmak için üçüncü taraflarca sabotaj veya engelleme girişimleri olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da bu anlaşmanın Cenevre'deki nihai imza aşamasına kadar korunmasının bölgesel diplomasinin birincil önceliği olduğunu vurguladı [2].

Sürdürülebilir Barış İçin 60 Günlük Perspektif Anlaşma hükümlerine göre, nihai bir anlaşmaya varmak için teknik müzakereler için 60 günlük bir süre öngörülmüştür. Bu müzakereler nükleer konulara ve ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımlarının tamamen kaldırılmasına odaklanacaktır. Rusya ve Türkiye son toplantılarında, ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmaması ve askeri güçlerin ülke sınırlarından çekilmesi de dahil olmak üzere taahhütlerin yerine getirilmesinin yakından izlenmesinin bu planın başarısı için elzem olduğu konusunda mutabık kaldılar [1][3]. İran meselesine ek olarak, iki ülkenin diplomatları Filistin, Suriye ve Libya'daki durum hakkında da görüş alışverişinde bulundular; bu da bölgesel krizlerin birbirine bağlılığını göstermektedir.