عفو تحصیلی ۲۰۲۶ ترکیه؛ جزئیات طرح جدید حزب عدالت و توسعه

ارائه طرح عفو تحصیلی به پارلمان ترکیه در تاریخ ۲ جولای ۲۰۲۶، حزب عدالت و توسعه (AK Parti) رسماً طرحی ۲۸ ماده‌ای را برای اصلاح قانون آموزش عالی به ریاست پارلمان ترکیه (TBMM) ارائه کرد [2]. این طرح که با هدف حل مشکلات دانشجویان اخراجی تهیه شده، اکنون در مرحله بررسی در کمیسیون آموزش ملی قرار دارد. اوزلم زنگین، نایب رئیس گروه پارلمانی این حزب، اعلام کرد که هدف دولت تصویب این قانون پیش از تعطیلات تابستانی پارلمان در اواخر جولای است تا دانشجویان بتوانند برای ترم جدید برنامه‌ریزی کنند [1].

چه کسانی مشمول عفو تحصیلی ۲۰۲۶ می‌شوند؟ طبق جزئیات این لایحه، دامنه شمول این عفو بسیار گسترده است. تمامی دانشجویانی که در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل می‌کرده‌اند و پس از تاریخ ۱ جولای ۲۰۲۲ به دلایلی همچون عدم ثبت‌نام، غیبت طولانی، شکست در امتحانات یا اتمام سنوات مجاز تحصیلی از دانشگاه اخراج شده‌اند، مشمول این طرح هستند [3]. همچنین افرادی که در آزمون‌های ورودی پذیرفته شده اما در مهلت مقرر ثبت‌نام نکرده‌اند نیز می‌توانند از این فرصت استفاده کنند. شرط اصلی بهره‌مندی از این قانون، عدم استفاده از طرح‌های عفو تحصیلی مشابه در سال‌های گذشته است [1].

شرایط محرومیت و خط قرمزهای قانونی دولت ترکیه برای حفظ امنیت و اخلاق در محیط‌های دانشگاهی، محدودیت‌های سختی را در این طرح گنجانده است. افرادی که به دلیل جرایم تروریستی، قتل عمد، شکنجه، سوءاستفاده جنسی از کودکان و قاچاق مواد مخدر محکوم شده‌اند، به هیچ وجه حق بازگشت به دانشگاه را نخواهند داشت [2]. علاوه بر این، کسانی که با مدارک جعلی ثبت‌نام کرده‌اند یا به دلیل سرقت علمی (پلاژیاریسم) و تقلب در پایان‌نامه اخراج شده‌اند، از شمول این عفو خارج هستند [3]. همچنین افرادی که ارتباط آن‌ها با سازمان‌های مخل امنیت ملی توسط شورای عالی امنیت ملی ترکیه تایید شده باشد، نمی‌توانند به تحصیل بازگردند [1].

مهلت ثبت‌نام و زمان بازگشت به کلاس‌های درس پس از تصویب نهایی این لایحه در صحن علنی پارلمان و انتشار آن در روزنامه رسمی، متقاضیان دقیقاً ۴ ماه فرصت خواهند داشت تا درخواست کتبی خود را به دانشگاهی که از آن اخراج شده‌اند ارائه دهند [2]. برای افرادی که در حال حاضر در حال گذراندن خدمت سربازی هستند، این مهلت تا ۲ ماه پس از تاریخ ترخیص تمدید شده است [3]. طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده، دانشجویانی که درخواست آن‌ها پذیرفته شود، می‌توانند از شروع سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ آموزش خود را در دانشگاه‌های دولتی یا وقفی ترکیه از سر بگیرند [1].