عفو دانشجویی ۲۰۲۶ در ترکیه؛ جزئیات لایحه جدید در مجلس ملی

جزئیات لایحه عفو دانشجویی در مجلس ترکیه

طبق آخرین گزارش‌های منتشر شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، نمایندگان حزب عدالت و توسعه (AK Parti) به ریاست عبدالله گولر، مراحل نهایی تدوین لایحه جدیدی را برای اصلاح قانون آموزش عالی به پایان رسانده‌اند. این لایحه که شامل ۳۲ ماده است، قرار است طی هفته جاری به ریاست مجلس ملی ترکیه (TBMM) ارائه شود [۱]. هدف اصلی این طرح، فراهم کردن امکان بازگشت به تحصیل برای هزاران دانشجویی است که به دلایل مختلف از چرخه آموزش عالی خارج شده‌اند. انتظار می‌رود این مصوبه پیش از تعطیلات تابستانی مجلس به تصویب نهایی برسد تا از نیم‌سال اول سال تحصیلی جدید اجرایی شود [۲].

چه کسانی مشمول عفو تحصیلی ۲۰۲۶ می‌شوند؟

محدوده شمول این عفو بسیار گسترده است و مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری را در بر می‌گیرد. بر اساس متن لایحه، افرادی که از تاریخ ۱ جولای ۲۰۲۲ به بعد با دانشگاه قطع رابطه کرده‌اند یا علی‌رغم قبولی در آزمون ورودی، موفق به ثبت‌نام نشده‌اند، مشمول این قانون خواهند بود [۳]. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که دانشجویان سال آخر رشته‌های پرهزینه مانند پزشکی و دندان‌پزشکی که به دلیل مشکلات خانوادگی یا سلامتی نتوانسته‌اند در مهلت قانونی فارغ‌التحصیل شوند، در اولویت این طرح قرار دارند [۴]. علاوه بر این، کسانی که از عفو سال ۲۰۲۲ بازمانده بودند نیز ممکن است تحت شرایط خاصی دوباره فرصت بازگشت پیدا کنند.

شرایط و استثناهای قانونی برای بازگشت به دانشگاه

دولت ترکیه برای حفظ امنیت و نظم محیط‌های آموزشی، استثناهای سخت‌گیرانه‌ای را در این لایحه گنجانده است. افرادی که به دلیل جرایم سنگین از جمله تروریسم، قتل عمد، شکنجه، سوءاستفاده جنسی از کودکان و قاچاق مواد مخدر محکوم شده‌اند، به هیچ وجه مشمول این عفو نخواهند بود [۱]. همچنین کسانی که با مدارک جعلی ثبت‌نام کرده‌اند یا با سازمان‌های مخل امنیت ملی مرتبط بوده‌اند، حق استفاده از این تسهیلات را ندارند [۳]. برای سایر متقاضیان، شرط اصلی ارائه درخواست رسمی به دانشگاه مربوطه در بازه زمانی تعیین شده است.

مهلت ثبت‌نام و زمان اجرای قانون جدید

پس از تصویب و انتشار این قانون در روزنامه رسمی، متقاضیان تنها ۴ ماه فرصت خواهند داشت تا درخواست خود را به دانشگاهی که از آن اخراج شده یا در آن پذیرفته شده بودند، ارائه دهند [۴]. دانشجویانی که درخواستشان پذیرفته شود، می‌توانند از شروع سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ کلاس‌های خود را آغاز کنند. این اقدام نه تنها به کاهش بار پرونده‌های معوق در سازمان آموزش عالی (YÖK) کمک می‌کند، بلکه فرصتی طلایی برای جوانانی است که به دلیل شرایط اقتصادی یا شخصی از آرزوهای تحصیلی خود دست کشیده بودند [۲].