جزئیات عفو دانشجویی ۲۰۲۶ در ترکیه؛ راهنمای کامل بازگشت به دانشگاه

پس از ماه‌ها انتظار، سرانجام طرح پیشنهادی نمایندگان حزب عدالت و توسعه (AKP) در مورد عفو دانشجویی و اصلاحات آموزش عالی، در تاریخ ۱۵ جولای ۲۰۲۶ در کمیسیون آموزش، فرهنگ، جوانان و ورزش پارلمان ترکیه (TBMM) به تصویب رسید [۱]. این طرح که با عنوان «عفو دانشجویی ۲۰۲۶» شناخته می‌شود، مسیر بازگشت به تحصیل را برای دانشجویانی که به هر دلیلی از دانشگاه جدا شده‌اند، هموار می‌کند.

چه کسانی مشمول عفو دانشجویی ۲۰۲۶ می‌شوند؟ طبق مصوبه جدید، تمامی دانشجویان در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری که پیش از این از دانشگاه اخراج شده یا به صورت داوطلبانه انصراف داده‌اند، مشمول این قانون هستند [۲]. نکته مهم این است که حتی افرادی که در آزمون ورودی دانشگاه‌ها پذیرفته شده اما در مهلت مقرر ثبت‌نام نکرده‌اند نیز می‌توانند از این فرصت استفاده کنند. این عفو شامل دوره‌های آمادگی (Hazırlık) نیز می‌شود [۱].

شرط اصلی برای بهره‌مندی از این طرح، عدم استفاده از عفوهای دانشجویی قبلی (به‌ویژه عفو سال ۲۰۲۲) است. در واقع، این قانون یک فرصت دوباره برای کسانی است که از قطار تحصیل جا مانده‌اند و قصد دارند در سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ مجدداً شروع به تحصیل کنند [۳].

گروه‌های مستثنی و محدودیت‌های قانونی دولت ترکیه برای حفظ امنیت و استانداردهای اخلاقی، برخی گروه‌ها را از این عفو مستثنی کرده است. افرادی که به دلیل جرایم تروریستی، قتل عمد، شکنجه، سوءاستفاده جنسی از کودکان و قاچاق مواد مخدر محکوم شده‌اند، حق بازگشت به دانشگاه را نخواهند داشت [۱]. همچنین کسانی که به دلیل ارائه مدارک جعلی در زمان ثبت‌نام یا ارتباط با سازمان‌های مخل امنیت ملی اخراج شده‌اند، از این طرح محروم هستند [۲].

علاوه بر این، دانشجویان موسسات نظامی و امنیتی مانند دانشگاه دفاع ملی (MSÜ)، آکادمی پلیس و آکادمی ژاندارمری نیز در محدوده این عفو قرار نمی‌گیرند و قوانین خاص خود را دارند [۱].

مهلت ثبت‌نام و نحوه اقدام متقاضیان باید پس از انتشار رسمی قانون در روزنامه دولتی (Resmi Gazete)، حداکثر ظرف مدت ۴ ماه درخواست کتبی خود را به دانشگاه محل تحصیل سابق یا دانشگاهی که در آن پذیرفته شده بودند، ارائه دهند [۳]. برای افرادی که در حال گذراندن خدمت سربازی هستند، این مهلت تا ۲ ماه پس از پایان خدمت تمدید می‌شود [۱]. دانشجویانی که درخواستشان تایید شود، می‌توانند از ترم اول سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ تحصیل خود را ادامه دهند.

سایر تسهیلات آموزشی در طرح جدید این مصوبه تنها محدود به بازگشت دانشجویان نیست. طبق ماده‌های الحاقی، به دانشجویان سال آخر که مهلت مجاز تحصیل آن‌ها به پایان رسیده، دو فرصت امتحان اضافی برای دروس باقیمانده داده می‌شود [۲]. همچنین امکان انتقال به برنامه‌های آموزش از راه دور (AÖF) در دانشگاه‌های معتبری مانند دانشگاه آنادولو و استانبول برای مشمولان عفو فراهم شده است [۱]. در بخش اساتید نیز، امکان تمدید قرارداد اعضای هیئت علمی بازنشسته تا سن ۷۵ سالگی در صورت نیاز دانشگاه پیش‌بینی شده است [۲].