عفو دانشجویی ۲۰۲۶ ترکیه؛ آخرین اخبار از تصویب طرح در مجلس

امروز، ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶، تحول مهمی در نظام آموزش عالی ترکیه رخ داد. کمیسیون آموزش، فرهنگ، جوانان و ورزش مجلس ملی کبیر ترکیه (TBMM) لایحه جدیدی را تصویب کرد که شامل «عفو دانشجویی» گسترده برای سال ۲۰۲۶ است [۱]. این لایحه که توسط نمایندگان حزب عدالت و توسعه (AK Parti) ارائه شده، اکنون در آستانه نهایی شدن در صحن علنی مجلس قرار دارد.

آخرین وضعیت قانون عفو دانشجویی در مجلس طبق گزارش‌های منتشر شده در تاریخ ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶، لایحه ۲۸ ماده‌ای که شامل اصلاحات در قانون آموزش عالی و عفو دانشجویان است، در کمیسیون مربوطه پذیرفته شد [۲]. این بدان معناست که طرح مذکور پس از تایید در صحن علنی مجلس و امضای رئیس‌جمهور، در روزنامه رسمی چاپ و اجرایی خواهد شد. انتظار می‌رود این فرآیند پیش از شروع سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ به پایان برسد تا دانشجویان مشمول بتوانند به سرعت ثبت‌نام کنند [۳].

چه کسانی مشمول عفو دانشجویی ۲۰۲۶ می‌شوند؟ این قانون شامل طیف گسترده‌ای از دانشجویان در مقاطع مختلف است. بر اساس متن مصوب، افرادی که در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تحصیل می‌کردند و به هر دلیلی (از جمله انصراف شخصی یا اخراج توسط دانشگاه) پس از ۱ ژوئیه ۲۰۲۲ از تحصیل بازمانده‌اند، می‌توانند درخواست بازگشت دهند [۴]. همچنین افرادی که در آزمون ورودی دانشگاه پذیرفته شده اما در مهلت مقرر ثبت‌نام نکرده‌اند نیز مشمول این عفو هستند [۳].

شرایط استثنا و محرومان از عفو قانون‌گذار برای حفظ امنیت و اخلاق آکادمیک، برخی گروه‌ها را از این عفو مستثنی کرده است. افرادی که به دلیل جرایم تروریستی، قتل عمد، شکنجه، تجاوز جنسی، سوءاستفاده از کودکان و قاچاق مواد مخدر محکوم شده‌اند، حق استفاده از این قانون را ندارند [۱]. همچنین دانشجویان اخراجی از آکادمی‌های نظامی و پلیس نیز طبق اصلاحات جدید از شمول این عفو خارج شده‌اند [۴]. علاوه بر این، کسانی که به دلیل جعل مدارک تحصیلی یا تقلب علمی (مانند نوشتن پایان‌نامه توسط دیگران) اخراج شده‌اند، نمی‌توانند به دانشگاه بازگردند [۳].

مهلت ثبت‌نام و زمان بازگشت به دانشگاه دانشجویان واجد شرایط باید ظرف مدت ۴ ماه پس از انتشار قانون در روزنامه رسمی، درخواست کتبی خود را به دانشگاه سابق خود ارائه دهند [۲]. برای افرادی که در حال گذراندن خدمت سربازی هستند، این مهلت تا ۲ ماه پس از پایان خدمت تمدید می‌شود. پذیرفته‌شدگان می‌توانند از ترم اول سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ تحصیل خود را از سر بگیرند. همچنین امکان انتقال به برنامه‌های آموزش از راه دور (AÖF) برای برخی رشته‌ها تحت شرایط خاص فراهم شده است [۴].

این لایحه علاوه بر عفو، شامل جریمه‌های سنگین برای تقلب‌های علمی و افزایش سن بازنشستگی اساتید به ۷۵ سال در موارد خاص نیز می‌شود که نشان‌دهنده اصلاحات ساختاری در نظام آموزشی ترکیه است [۱][۲].