عفو دانشجویی ۲۰۲۶ در ترکیه؛ بازگشت هزاران دانشجو به دانشگاه‌ها در آستانه تصویب

امروز، ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، پارلمان ترکیه شاهد یکی از مهم‌ترین جلسات خود در حوزه آموزش عالی است. طرح پیشنهادی عفو دانشجویی که توسط حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) تدوین شده، در کمیسیون آموزش، فرهنگ، جوانان و ورزش مجلس ملی کبیر ترکیه (TBMM) به بحث گذاشته شده است [۱]. این لایحه که بخشی از یک بسته اصلاحی ۲۸ ماده‌ای برای قانون آموزش عالی است، قصد دارد حق تحصیل را به هزاران نفری که از چرخه آموزش خارج شده بودند، بازگرداند.

جزئیات لایحه عفو دانشجویی ۲۰۲۶ طبق گزارش‌های منتشر شده، این طرح شامل دانشجویان مقاطع کاردانی، کارشناسی و تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکترا) می‌شود که به دلایلی همچون عدم ثبت‌نام، غیبت غیرمجاز یا شکست در اتمام دوره در زمان مقرر، رابطه آن‌ها با دانشگاه قطع شده است [۳]. نکته کلیدی این لایحه، تاریخ تعیین شده برای مشمولان است؛ افرادی که از تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۲ به بعد از دانشگاه اخراج شده یا انصراف داده‌اند، می‌توانند از این تسهیلات بهره‌مند شوند [۴].

چه کسانی مشمول این عفو می‌شوند؟ علاوه بر دانشجویان اخراجی، کسانی که در آزمون‌های ورودی پذیرفته شده اما به هر دلیلی موفق به ثبت‌نام نهایی نشده‌اند نیز مشمول این قانون خواهند بود [۳]. همچنین دانشجویانی که دوره‌های تئوری خود را به پایان رسانده اما به دلیل عدم تکمیل کارآموزی یا دوره‌های عملی موفق به دریافت مدرک نشده‌اند، فرصتی دوباره خواهند داشت تا تحصیلات خود را تکمیل کنند [۴]. دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه آنادولو اعلام کرده‌اند که زیرساخت‌های دیجیتال خود را برای پذیرش این حجم از دانشجویان در نیم‌سال پاییز ۲۰۲۶ آماده کرده‌اند.

استثناها و محدودیت‌های قانونی مانند دوره‌های قبلی عفو، این لایحه نیز شامل تمامی افراد نمی‌شود. کسانی که به دلیل جرایم تروریستی، قتل عمد، سوءاستفاده جنسی، قاچاق مواد مخدر یا جعل اسناد از دانشگاه اخراج شده‌اند، به طور قطعی از این طرح مستثنی هستند [۱][۴]. علاوه بر این، لایحه جدید مجازات‌های سخت‌گیرانه‌ای را برای تقلب‌های آکادمیک در نظر گرفته است؛ از جمله اخراج اعضای هیئت علمی که در تهیه پایان‌نامه‌های پولی نقش داشته باشند [۴].

زمان‌بندی اجرا و نحوه ثبت‌نام انتظار می‌رود پس از تایید در کمیسیون، این طرح به سرعت در صحن علنی مجلس به رای گذاشته شود. پس از تصویب نهایی و انتشار در روزنامه رسمی، متقاضیان ۴ ماه فرصت خواهند داشت تا درخواست خود را به دانشگاه مربوطه ارائه دهند [۳]. برای افرادی که در حال گذراندن خدمت سربازی هستند، این مهلت تا ۲ ماه پس از پایان خدمت تمدید خواهد شد تا اطمینان حاصل شود که هیچ دانشجوی واجد شرایطی از این فرصت محروم نمی‌ماند [۴].