عفو دانشجویی ۲۰۲۶ ترکیه؛ جزئیات لایحه جدید و شرایط بازگشت به تحصیل

در روزهای پایانی ژوئن ۲۰۲۶، موضوع «عفو دانشجویی» بار دیگر به صدر اخبار آموزشی و سیاسی ترکیه بازگشته است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط منابع معتبری همچون روزنامه میلیت، لایحه جدیدی در مجلس ملی کبیر ترکیه (TBMM) در حال بررسی است که می‌تواند سرنوشت تحصیلی هزاران دانشجو را تغییر دهد [۱]. این طرح که با عنوان «عفو دانشجویی ۲۰۲۶» شناخته می‌شود، به دنبال فراهم کردن مسیری قانونی برای بازگشت افرادی است که به دلایل غیرانضباطی از دانشگاه‌های خود جدا شده‌اند.

لایحه عفو دانشجویی ۲۰۲۶ چیست؟ عفو دانشجویی در ترکیه به طور سنتی به معنای اعطای حق بازگشت به تحصیل برای دانشجویانی است که به دلیل عدم پرداخت شهریه، غیبت‌های طولانی یا عدم موفقیت در گذراندن دروس در بازه زمانی مجاز، از دانشگاه اخراج شده‌اند. در سال ۲۰۲۶، با توجه به تغییرات اقتصادی و درخواست‌های مکرر اجتماعی، دولت و شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) بر روی طرحی جامع‌تر کار کرده‌اند که شامل طیف وسیع‌تری از دانشجویان می‌شود [۳]. این لایحه اکنون در کمیسیون‌های تخصصی مجلس در حال چکش‌کاری نهایی است تا عدالت آموزشی رعایت شود.

چه کسانی مشمول این عفو می‌شوند؟ طبق پیش‌نویس‌های فعلی، عفو جدید شامل دانشجویان مقاطع کاردانی، کارشناسی و تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) می‌شود. نکته مهم در این دوره، شمولیت احتمالی دانشجویانی است که در دوران پاندمی یا بحران‌های اقتصادی اخیر مجبور به ترک تحصیل شده‌اند [۲]. با این حال، منابع خبری تأکید می‌کنند که جرایم مرتبط با تروریسم، سوءرفتارهای اخلاقی شدید و جرایم سازمان‌یافته به هیچ وجه مشمول این عفو نخواهند بود و این افراد حق بازگشت به محیط دانشگاهی را ندارند [۱].

شرایط و زمان اجرای طرح انتظار می‌رود که پس از تصویب نهایی در مجلس و تأیید ریاست‌جمهوری، جزئیات دقیق ثبت‌نام در وب‌سایت رسمی سازمان سنجش ترکیه (ÖSYM) و دانشگاه‌های مربوطه منتشر شود. متقاضیان معمولاً بازه زمانی مشخصی (اغلب ۳۰ تا ۶۰ روز) فرصت خواهند داشت تا درخواست کتبی خود را به دانشگاه سابق خود ارائه دهند [۲]. همچنین، دانشجویانی که در زمان اخراج در حال گذراندن دوره پایان‌نامه بوده‌اند، ممکن است با شرایط تسهیل‌شده‌ای برای دفاع از رساله خود مواجه شوند [۳].

گام‌های بعدی برای متقاضیان کارشناسان آموزشی توصیه می‌کنند که دانشجویان علاقه‌مند، از هم‌اکنون مدارک تحصیلی سابق خود را آماده کرده و پیگیر اخبار رسمی از سوی وزارت ملی آموزش و YÖK باشند. با توجه به اینکه این طرح در مراحل پایانی بررسی در مجلس است، پیش‌بینی می‌شود که از ترم پاییز ۲۰۲۶، اولین گروه از دانشجویان مشمول عفو بتوانند دوباره بر سر کلاس‌های درس حاضر شوند [۱]. این اقدام نه تنها به نفع سرمایه انسانی کشور است، بلکه فشار روانی ناشی از تحصیلات ناتمام را از دوش بسیاری از خانواده‌ها برمی‌دارد.