عفو دانشجویی ۲۰۲۶ ترکیه: بازگشت به دانشگاه برای میلیون‌ها نفر

تحولی بزرگ در نظام آموزش عالی ترکیه

امروز، ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، پارلمان ترکیه (TBMM) شاهد یکی از مهم‌ترین تحولات آموزشی سال‌های اخیر است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌های معتبر از جمله GZT، لایحه جدید عفو دانشجویی که توسط حزب عدالت و توسعه (AK Parti) تهیه شده، به مراحل نهایی تصویب نزدیک شده است [۱]. این قانون که با هدف بازگرداندن دانشجویان بازمانده از تحصیل به چرخه آکادمیک طراحی شده، قرار است پیش از تعطیلات تابستانی مجلس به تصویب نهایی برسد و از سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ اجرایی شود [۲].

چه کسانی مشمول عفو دانشجویی ۲۰۲۶ می‌شوند؟

طبق جزئیات این لایحه ۳۲ ماده‌ای، دامنه شمول این عفو بسیار گسترده‌تر از دوره‌های قبلی است. این قانون به دو گروه اصلی تقسیم می‌شود:

۱. دانشجویان اخراجی بعد از جولای ۲۰۲۲: افرادی که پس از تاریخ ۱ جولای ۲۰۲۲ به هر دلیلی (به جز موارد انضباطی خاص) از دانشگاه اخراج شده یا انصراف داده‌اند، می‌توانند بدون هیچ قید و شرطی برای بازگشت به تحصیل اقدام کنند [۳].
۲. دانشجویان قبل از جولای ۲۰۲۲: افرادی که پیش از این تاریخ از تحصیل بازمانده‌اند، به شرطی که از عفوهای قبلی استفاده نکرده باشند، مشمول این طرح خواهند بود [۲].

نکته مهم این است که این عفو شامل دانشجویان مقاطع کاردانی و کارشناسی می‌شود. بر اساس پیش‌نویس فعلی، دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی (ارشد و دکترا) در اولویت اول این طرح قرار ندارند، مگر در موارد خاصی که در کمیسیون‌های مجلس بررسی شود [۱].

شرایط جدید و تسهیلات ویژه برای بازگشت

یکی از تفاوت‌های بارز عفو سال ۲۰۲۶ با قوانین مشابه در سال ۲۰۲۲، حذف موانع سخت‌گیرانه است. در این دوره، شرط «گذراندن نیمی از دوره تحصیلی» و همچنین «بررسی وضعیت مالی» حذف شده است [۳]. این بدان معناست که حتی دانشجویانی که در همان ترم‌های اول تحصیل خود را رها کرده‌اند، شانس بازگشت دارند.

با این حال، قانون‌گذار استثنائات قاطعی را در نظر گرفته است. افرادی که به دلیل جرایم تروریستی، جرایم منافی عفت (yüz kızartıcı suçlar) یا تخلفات انضباطی بسیار سنگین از دانشگاه اخراج شده‌اند، به هیچ عنوان مشمول این عفو نخواهند بود [۲]. این تدبیر برای حفظ امنیت و اخلاق در محیط‌های دانشگاهی اتخاذ شده است.

زمان‌بندی اجرا و نحوه ثبت‌نام

انتظار می‌رود با تصویب نهایی این قانون در روزهای آتی و انتشار آن در روزنامه رسمی، فرآیند ثبت‌نام از اواسط تابستان ۲۰۲۶ آغاز شود. طبق تحلیل‌های ارائه شده، پیش‌بینی می‌شود حدود ۳۰۰ هزار نفر از مجموع یک میلیون واجد شرایط، به طور فعال برای بازگشت به نیمکت‌های دانشگاه درخواست دهند [۱]. دانشجویان پس از تایید مدارک، می‌توانند از ترم پاییز سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ دروس خود را از همان نقطه‌ای که متوقف شده بود، ادامه دهند [۲]. این اقدام نه تنها یک فرصت دوباره برای جوانان است، بلکه گامی در جهت تقویت سرمایه انسانی ترکیه در سال‌های پیش رو محسوب می‌شود.