کاهش دوره تحصیلات دانشگاهی در ترکیه؛ برخی رشته‌ها ۳ ساله می‌شوند

تحول در ساختار آموزش عالی ترکیه در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۶، گزارش‌های جدیدی از سوی رسانه‌های معتبر ترکیه از جمله روزنامه «تاکویم» منتشر شد که نشان‌دهنده تغییرات بنیادین در سیستم دانشگاهی این کشور است. بر اساس گزارش «انستیتو سوسیال» (Enstitü Sosyal)، پیشنهاد شده است که طول دوره تحصیل در بسیاری از رشته‌های کارشناسی از ۴ سال به ۳ سال کاهش یابد [۱]. این پیشنهاد بخشی از یک نقشه راه بزرگتر برای نوسازی آموزش عالی در ترکیه است که تمرکز خود را از کمیت به کیفیت تغییر داده است.

دکتر ایپک کوشکون آرماغان، هماهنگ‌کننده این گزارش، معتقد است که کاهش دوره تحصیل به ۳ سال، نیروی کار جوان را یک سال زودتر وارد چرخه اقتصادی کشور می‌کند. این اقدام نه تنها باعث تسریع در روند حرفه‌ای دانشجویان می‌شود، بلکه بار کاری اساتید را نیز تعدادی از دروس تکراری کاهش داده و بهره‌وری آکادمیک را افزایش می‌دهد [۱][۲].

مدل آموزشی «سه ترمی» و حذف تعطیلات طولانی شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) برای اجرایی کردن این طرح، مدل جدیدی از تقویم آموزشی را طراحی کرده است. در این مدل، به جای سیستم سنتی دو ترمی (پاییز و بهار)، یک سال تحصیلی به سه ترم تقسیم می‌شود. ترم سوم در واقع جایگزین تعطیلات طولانی تابستان خواهد شد [۳].

پروفسور ارول اوزوار، رئیس YÖK، تأکید کرده است که این تغییر به معنای کاهش محتوای آموزشی یا حذف واحدها نیست. دانشجویان همچنان باید ۲۴۰ واحد AKTS (سیستم انتقال اعتبار اروپا) را بگذرانند، اما به جای توزیع این واحدها در ۴ سال، با استفاده از ترم‌های تابستانی فشرده، کل دوره را در ۳ سال تقویمی به پایان می‌رسانند [۴][۵]. این سیستم به دانشجویان اجازه می‌دهد بدون افت کیفیت علمی، سریع‌تر مدرک خود را دریافت کنند.

کدام رشته‌ها ۳ ساله می‌شوند؟ طبق جزئیات منتشر شده، این طرح برای تمامی رشته‌ها اعمال نخواهد شد. رشته‌هایی که نیاز به کارآموزی‌های طولانی و آموزش‌های عملی سنگین دارند، همچنان در دوره‌های طولانی‌تر باقی می‌مانند.

• رشته‌های مشمول: علوم انسانی، ارتباطات، اقتصاد، مدیریت بازرگانی و برخی رشته‌های علوم اجتماعی [۴].
• رشته‌های مستثنی: دانشکده‌های پزشکی، دندانپزشکی و برخی شاخه‌های مهندسی به دلیل الزامات فنی و استانداردهای سلامت، از این قاعده مستثنی هستند و دوره تحصیل آن‌ها تغییر نخواهد کرد [۲][۴].

زمان اجرا و اهداف راهبردی انتظار می‌رود این سیستم جدید از سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ به صورت مرحله‌ای یا در برخی دانشگاه‌های پایلوت آغاز شود [۳]. هدف اصلی این اصلاحات، هماهنگی بیشتر با فرآیند بولونیا در اروپا و افزایش رقابت‌پذیری دانشگاه‌های ترکیه در سطح بین‌المللی است. همچنین، کاهش هزینه‌های اقامت و معیشت دانشجویان برای یک سال اضافی، از دیگر مزایای اقتصادی این طرح برای خانواده‌ها ذکر شده است [۵]. با این حال، برخی کارشناسان آموزشی هشدار می‌دهند که فشرده‌سازی دروس ممکن است فرصت‌های اجتماعی و فعالیت‌های جانبی دانشجویان در محیط دانشگاه را محدود کند [۴].