گزارشهای جدید از نهادهای آموزشی ترکیه و رسانه «هی خبر» نشاندهنده تغییرات نگرانکنندهای در تمایل جوانان به تحصیلات عالی است. افزایش هزینههای زندگی و تغییر در نیازهای بازار کار، آینده آموزش عالی را با چالش مواجه کرده است.
وضعیت نگرانکننده ثبتنام در دانشگاههای ترکیه
بر اساس گزارشهای منتشر شده در جولای ۲۰۲۶، سوالات جدی درباره کاهش نرخ تحصیلات دانشگاهی در ترکیه مطرح شده است. رسانه «هی خبر» در گزارش اخیر خود به این موضوع پرداخته که آیا دوران طلایی مدرکگرایی در ترکیه به پایان رسیده است یا خیر [۱]. آمارهای اولیه نشان میدهند که در سال تحصیلی جاری، تعداد متقاضیان ورود به رشتههای علوم انسانی و پایه با کاهش چشمگیری مواجه شده است. این روند که از سال ۲۰۲۵ آغاز شده بود، اکنون در میانه سال ۲۰۲۶ به یک بحث ملی تبدیل شده است.
عوامل اقتصادی؛ مانع اصلی تحصیلات عالی
یکی از دلایل اصلی این عقبنشینی، بحران هزینههای زندگی در شهرهای بزرگ مانند استانبول، آنکارا و ازمیر است. طبق دادههای شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK)، هزینههای مسکن دانشجویی و حملونقل نسبت به سال گذشته بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است [۲]. بسیاری از خانوادهها دیگر قادر به تامین مخارج فرزندان خود در شهرهای دیگر نیستند. این موضوع باعث شده است که بسیاری از جوانان بلافاصله پس از اتمام دوره متوسطه، به جای ورود به دانشگاه، به دنبال مشاغل کممهارت اما با درآمد فوری باشند تا بتوانند به اقتصاد خانواده کمک کنند.
تغییر پارادایم: مهارتمحوری در برابر مدرکگرایی
علاوه بر مسائل مالی، تغییر در دیدگاه بازار کار نیز نقش مهمی ایفا میکند. گزارشهای اقتصادی نشان میدهند که نرخ بیکاری در میان فارغالتحصیلان دانشگاهی در رشتههای خاص همچنان بالاست [۳]. این امر باعث شده است که نسل جدید ترکیه به سمت آموزشهای فنی و حرفهای کوتاهمدت و دورههای آنلاین مهارتمحور سوق پیدا کند. جوانان ترجیح میدهند به جای صرف چهار سال وقت برای مدرکی که تضمینکننده شغل نیست، در دورههای ششماهه برنامهنویسی یا مهارتهای فنی شرکت کنند که تقاضای بالایی در بازار کار دارند.
پیامدهای بلندمدت برای نیروی کار ترکیه
کارشناسان هشدار میدهند که کاهش نرخ تحصیلات دانشگاهی میتواند در درازمدت به کاهش کیفیت نیروی کار متخصص در ترکیه منجر شود. اگرچه مهارتمحوری مثبت است، اما کمبود متخصص در علوم پایه و مهندسیهای پیشرفته میتواند رشد تکنولوژیک کشور را کند کند. دولت ترکیه در حال بررسی طرحهای حمایتی جدیدی برای دانشجویان است تا از ریزش بیشتر آمار ثبتنام در سالهای آینده جلوگیری کند، اما تا زمانی که ثبات اقتصادی برقرار نشود، بازگشت به نرخهای قبلی دشوار به نظر میرسد [۱][۳].
افزایش هزینههای زندگی در ترکیه باعث شده است بسیاری از جوانان از ادامه تحصیل در دانشگاه صرفنظر کنند.
linkمنابع
- TÜRKİYE’DE ÜNİVERSİTE OKUMA ORANI GERİLİYOR MU? — Hey Haber (2026-07-02)
- Yükseköğretim İstatistikleri: 2025-2026 Akademik Yılı Verileri — YÖK (Council of Higher Education) (2026-06-15)
- Ekonomik Krizin Eğitim Tercihlerine Etkisi: Gençler Neden Üniversiteden Uzaklaşıyor? — TRT Haber (2026-07-04)
