تغییرات مهم در قوانین استخدامی و بازنشستگی اساتید دانشگاه‌های ترکیه

امروز، دوم جولای ۲۰۲۶، پارلمان ترکیه (TBMM) شاهد ارائه لایحه‌ای ۲۸ ماده‌ای بود که تحولات قابل‌توجهی را در ساختار آکادمیک این کشور رقم می‌زند. این لایحه که توسط حزب عدالت و توسعه (AKP) پیشنهاد شده، تمرکز ویژه‌ای بر وضعیت معیشتی و شغلی اعضای هیئت علمی دارد [۱].

تمدید قراردادهای بازنشستگی و مزایای مالی جدید یکی از مهم‌ترین بخش‌های این اصلاحیه، مربوط به اساتیدی است که به سن قانونی بازنشستگی (۶۷ سال) رسیده‌اند. طبق قوانین جدید، اگرچه سن بازنشستگی اجباری تغییر نکرده، اما مدت قراردادهای پیمانی برای اساتیدی که پس از ۶۷ سالگی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، از یک سال به دو سال افزایش یافته است [۲].

علاوه بر این، تبعیض‌های مالی میان اساتید رسمی و پیمانی (بازنشسته) تا حد زیادی برطرف شده است. از این پس، اساتید بازنشسته‌ای که به صورت قراردادی فعالیت می‌کنند، مشمول دریافت «حق‌التدریس اضافی»، «پاداش توسعه» و «مشوق‌های آکادمیک» خواهند بود؛ مزایایی که پیش از این تنها به کادر رسمی تعلق می‌گرفت [۱][۳].

نظارت‌های امنیتی و مبارزه با فساد علمی لایحه جدید شرایط استخدامی را نیز سخت‌گیرانه‌تر کرده است. طبق این مصوبه، تمامی متقاضیان عضویت در هیئت علمی دانشگاه‌ها باید مراحل «تحقیق امنیتی» و «بررسی آرشیو» را با موفقیت پشت سر بگذارند [۳]. این اقدام که با هدف افزایش امنیت در محیط‌های آموزشی صورت گرفته، واکنش‌های متفاوتی را در جامعه دانشگاهی برانگیخته است.

همچنین، پارلمان ترکیه مجازات‌های سنگینی را برای «تقلب آکادمیک» در نظر گرفته است. افرادی که پایان‌نامه، مقاله یا کتاب خود را توسط دیگران تهیه کرده باشند یا در این فرآیند واسطه‌گری کنند، با خطر اخراج دائم از حرفه استادی و جریمه‌های نقدی سنگین روبرو خواهند شد [۳].

اختیارات جدید شورای آموزش عالی (YÖK) در راستای مدیریت بهتر منابع انسانی، شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) اکنون مجاز است تعداد اساتید قراردادی را بر اساس نیاز بخش‌ها، برنامه‌های آموزشی و ظرفیت هر دانشگاه محدود کند [۲]. این شورا وظیفه دارد معیارهای آکادمیک دقیقی را برای تداوم همکاری با اساتید بازنشسته تدوین نماید تا کیفیت آموزش در سطوح عالی حفظ شود [۱].

این اصلاحات بخشی از یک بسته بزرگتر است که شامل «عفو دانشجویی» برای دانشجویان اخراج شده پس از سال ۲۰۲۲ و تغییر نام دانشگاه «قهرمان‌ماراش استقلال» به دانشگاه «علم و فناوری استقلال» نیز می‌شود [۳].