بحران بیکاری در ترکیه؛ نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان به ۳۰ درصد رسید

تحلیل آمارهای تکان‌دهنده: عبور از مرز ۳۰ درصد طبق گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه «ولِو» (velev) و تحلیل داده‌های مرکز آمار ترکیه (TÜİK)، وضعیت اشتغال برای جوانان تحصیل‌کرده به مرحله بحرانی رسیده است. اگرچه نرخ بیکاری رسمی در سطح تک‌رقمی گزارش می‌شود، اما شاخص «بیکاری گسترده» (Broad-defined unemployment) که شامل افراد ناامید از یافتن شغل و نیروهای غیرفعال نیز می‌شود، در ماه مه و ژوئن ۲۰۲۶ به بیش از ۳۰.۴ درصد افزایش یافته است [۱]. این رقم برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی که با هزاران امید وارد بازار کار می‌شوند، به معنای آن است که از هر سه جوان تحصیل‌کرده، عملاً یک نفر خارج از چرخه تولید و اشتغال قرار دارد.

پدیده NEET: نه تحصیل، نه اشتغال یکی از نگران‌کننده‌ترین بخش‌های این گزارش، مربوط به نرخ جوانانی است که نه در حال تحصیل هستند و نه در بازارهای کاری حضور دارند (NEET). بر اساس داده‌های منتشر شده در مه ۲۰۲۶، حدود ۳۲.۵ درصد از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در رده سنی ۱۵ تا ۲۴ سال در این دسته قرار می‌گیرند [۳]. این آمار نشان می‌دهد که سیستم آموزشی ترکیه سالانه هزاران متخصص تربیت می‌کند که بازار کار توانایی جذب آن‌ها را ندارد. بسیاری از این جوانان پس از ماه‌ها جستجوی بی‌حاصل، از یافتن شغل متناسب با رشته تحصیلی خود ناامید شده و به صف «بیکاران ناامید» می‌پیوندند که تعداد آن‌ها اکنون به مرز ۳ میلیون نفر نزدیک شده است [۱].

شکاف ساختاری؛ مدرک‌گرایی در برابر نیاز بازار کارشناسان اقتصادی معتقدند سیاست «هر شهر یک دانشگاه» که در دهه‌های اخیر دنبال شده، منجر به تورم مدرک بدون توجه به کیفیت آموزش و نیازهای واقعی صنعت شده است. گزارش‌های موسسه TEDMEM در آوریل ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ترکیه تنها کشور اروپایی است که در آن نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از میانگین نرخ بیکاری کل کشور فراتر رفته است [۳]. این عدم توازن باعث شده تا حتی افرادی که موفق به یافتن شغل می‌شوند، در مشاغلی غیرمرتبط و با دستمزدهای بسیار پایین مشغول به کار شوند که این خود نوعی «بیکاری پنهان» محسوب می‌شود.

پیامدهای اجتماعی و موج نوین مهاجرت این بن‌بست اقتصادی تنها یک مسئله مالی نیست، بلکه به یک بحران اجتماعی عمیق تبدیل شده است. افزایش نرخ بیکاری به ۳۰ درصد در میان نخبگان جوان، موج جدیدی از مهاجرت یا «فرار مغزها» را تشدید کرده است. جوانانی که آینده‌ای برای خود در داخل مرزها نمی‌بینند، به دنبال فرصت‌های شغلی در اروپا و آمریکای شمالی هستند. طبق آمارهای ژوئن ۲۰۲۶، نرخ بیکاری در میان زنان جوان فارغ‌التحصیل حتی وخیم‌تر بوده و به بیش از ۴۹ درصد در تعاریف گسترده می‌رسد [۱][۲]، که این امر نابرابری جنسیتی در بازار کار ترکیه را بیش از پیش نمایان می‌سازد.