بحران بودجه و پرسنل در بیمارستان‌های دانشگاهی ترکیه: جزئیات نشست اضطراری

بیمارستان‌های دانشگاهی در ترکیه که زمانی ستون فقرات آموزش پزشکی و خدمات درمانی پیشرفته در این کشور محسوب می‌شدند، اکنون با یکی از سخت‌ترین دوران‌های مالی خود دست و پنجه نرم می‌کنند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده در ۱۷ جولای ۲۰۲۶، مقامات حزب عدالت و توسعه (AKP) به همراه مسئولان وزارت بهداشت و وزارت خزانه داری و دارایی، نشست‌های فشرده‌ای را برای بررسی راهکارهای خروج از این بن‌بست آغاز کرده‌اند [۱].

بحران مالی و بن‌بست مدیریتی در بیمارستان‌های دانشگاهی گزارش‌های دریافتی حاکی از آن است که ناتوانی در تامین بودجه، منجر به فرسودگی شدید ساختمان‌های بیمارستانی و عقب‌ماندگی تکنولوژیک تجهیزات پزشکی شده است. در نشست‌های اخیر، موضوع نوسازی بناهای بیمارستانی و جایگزینی دستگاه‌های قدیمی به عنوان اولویت‌های اصلی مطرح شده است [۱]. این وضعیت نه تنها کیفیت خدمات درمانی را کاهش داده، بلکه باعث شده است بسیاری از تامین‌کنندگان تجهیزات پزشکی به دلیل عدم دریافت مطالبات خود، از همکاری با این بیمارستان‌ها خودداری کنند [۴].

شکاف حقوقی ۱۳۰ هزار لیری؛ چرا اساتید دانشگاه را ترک می‌کنند؟ یکی از تکان‌دهنده‌ترین موضوعات مطرح شده در این جلسات، تفاوت فاحش حقوقی میان کادر درمان است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حقوق یک پزشک متخصص در بیمارستان دانشگاهی با همتای خود در یک «بیمارستان شهری» (City Hospital) در همان منطقه، گاهی تا ۱۳۰ هزار لیر تفاوت دارد [۱]. این تبعیض حقوقی باعث شده است که اساتید مجرب و پزشکان متخصص، دانشگاه‌ها را به مقصد بیمارستان‌های خصوصی یا دولتی ترک کنند. این «فرار مغزها» اکنون به یک بحران جدی در دانشکده‌های پزشکی تبدیل شده و یافتن استاد برای تدریس و جراحی‌های پیچیده را دشوار کرده است [۱].

جزئیات طرح اصلاحی دولت؛ تشکیل شورای عالی نظارت دولت ترکیه در حال تدوین پیش‌نویس قانونی است که قرار است در ماه اکتبر به پارلمان (TBMM) ارائه شود. یکی از بندهای کلیدی این طرح، انتقال هزینه نیروهای پیمانکاری (taşeron) از بودجه داخلی بیمارستان‌ها به بودجه مرکزی دولت است تا بار مالی از روی دوش دانشگاه‌ها برداشته شود [۱]. همچنین، پیشنهاد شده است که یک «شورای عالی نظارت» متشکل از نمایندگان مدیریت دانشگاه، سازمان آموزش عالی (YÖK)، وزارت بهداشت و وزارت دارایی برای نظارت دقیق بر هزینه‌کردها تشکیل شود [۱].

اعتراضات گسترده کادر درمان در آدانا و چاناک‌قلعه در حالی که مقامات در آنکارا مشغول رایزنی هستند، وضعیت در شهرهای دیگر بحرانی است. در بیمارستان «بالجالی» آدانا، پرسنل در اعتراض به عدم پرداخت کارانه‌ها و شرایط نامناسب کاری با شعار «تخلیه شدیم، تمام شدیم» دست به اعتراض زدند [۲]. مشابه این وضعیت در دانشگاه «۱۸ مارس» چاناک‌قلعه نیز مشاهده شده است، جایی که پزشکان دستیار و کارکنان سلامت به دلیل تاخیر طولانی در پرداخت حقوق و کارانه‌ها، دست به توقف کار زده‌اند [۳]. این اعتراضات نشان‌دهنده عمق نارضایتی در سیستمی است که به گفته کارشناسان، بدون اصلاحات ساختاری فوری در خطر فروپاشی کامل قرار دارد [۴].