تصویب طرح بازسازی ساختار دانشگاه‌ها در ترکیه؛ تحولی در آموزش عالی

امروز در پارلمان ترکیه، گام بلندی برای نوسازی نظام آموزش عالی برداشته شد. کمیسیون آموزش، فرهنگ، جوانان و ورزش مجلس ملی ترکیه (TBMM) طرحی را تصویب کرد که نه تنها ساختار اداری دانشگاه‌ها را تغییر می‌دهد، بلکه فرصتی دوباره به هزاران دانشجو برای بازگشت به نیمکت‌های دانشگاه می‌بخشد [۱]. این طرح که با امضای نمایندگان حزب عدالت و توسعه ارائه شده بود، جنبه‌های مختلفی از جمله عفو دانشجویی، استخدام کادر علمی جدید و مقابله با تخلفات آکادمیک را در بر می‌گیرد.

عفو عمومی و فرصت دوباره برای دانشجویان یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مصوبه، «عفو دانشجویی» است. طبق این قانون، تمامی دانشجویانی که به دلایل مختلف (به جز موارد استثنایی قانونی) از دانشگاه اخراج شده یا نتوانسته‌اند ثبت‌نام خود را نهایی کنند، می‌توانند برای بازگشت به تحصیل درخواست دهند [۲]. این افراد در صورت تایید درخواست، از نیمسال اول سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ آموزش خود را از سر خواهند گرفت. این طرح شامل مقاطع کاردانی، کارشناسی و تحصیلات تکمیلی می‌شود و حتی به دانشجویان اجازه می‌دهد تحت شرایطی خاص، به دانشگاه‌های دیگر انتقال یابند [۳].

بازسازی ساختاری و تغییر نام دانشگاه‌ها بخش دیگری از این طرح به بهینه‌سازی واحدهای دانشگاهی اختصاص دارد. برای جلوگیری از موازی‌کاری و افزایش بهره‌وری، دانشگاه «استقلال قهرمان‌ماراش» به «دانشگاه علم و فناوری استقلال» تغییر نام یافت [۱]. همچنین برخی از دانشکده‌های این مرکز با دانشگاه «سوتچو امام» ادغام شدند تا تمرکز بیشتری بر حوزه‌های تخصصی مهندسی، هوانوردی و علوم فضایی ایجاد شود. علاوه بر این، دولت مجوز ایجاد ۴۸ پست جدید علمی شامل استاد، دانشیار و دستیار پژوهشی را برای تقویت کادر آموزشی در ۴۸ دانشگاه مختلف صادر کرده است [۲].

مبارزه با تقلب علمی و استانداردهای سخت‌گیرانه پارلمان ترکیه در این مصوبه، شمشیر را برای متخلفان علمی از رو بسته است. طبق قوانین جدید، افرادی که پایان‌نامه، مقاله یا پروژه‌های علمی خود را به دیگران سفارش دهند یا در تهیه آثار علمی برای دیگران نقش داشته باشند، با مجازات‌های سنگینی از جمله اخراج دائم از حرفه دانشگاهی و ابطال مدارک تحصیلی مواجه خواهند شد [۳]. این اقدام با هدف ارتقای جایگاه دانشگاه‌های ترکیه در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی و تضمین اصالت پژوهش‌های علمی صورت گرفته است.

توسعه بین‌المللی و شرایط کاری اساتید در راستای جهانی‌سازی آموزش عالی، دانشگاه‌های دولتی ترکیه اکنون مجاز هستند با فرمان ریاست‌جمهوری، پردیس‌های خود را در خارج از کشور تاسیس کنند [۱]. همچنین برای بهره‌مندی از تجربیات اساتید پیشکسوت، سن بازنشستگی برای اساتید قراردادی تا ۷۵ سال افزایش یافته است. این اصلاحات جامع نشان‌دهنده اراده ترکیه برای تبدیل شدن به یک قطب آموزشی در منطقه و هماهنگی بیشتر دانشگاه‌ها با نیازهای بازار کار مدرن است [۲].