بحران معنا در آزمون‌های YKS و LGS ترکیه: فراتر از یک امتحان ساده

ماراتن آموزشی ۲۰۲۶ در ترکیه

امروز، ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، با برگزاری آخرین مراحل آزمون مؤسسات آموزش عالی (YKS)، یکی از حساس‌ترین دوره‌های آموزشی برای میلیون‌ها دانش‌آموز ترکیه به پایان رسید. پیش از این نیز آزمون ورود به دبیرستان‌ها (LGS) در ابتدای ماه برگزار شده بود. اما فراتر از اعداد و ارقام ترازها، موضوعی که امسال بیش از همیشه مورد توجه قرار گرفته، فشار روانی خردکننده‌ای است که بر دوش نوجوانان سنگینی می‌کند [۲].

مشکل اصلی: معنای بار شده بر آزمون

طبق تحلیلی که روزنامه «باتمان چاغداش» منتشر کرده است، ریشه اصلی اضطراب در آزمون‌های YKS و LGS، خودِ ساختار آزمون نیست، بلکه «معنایی» است که به آن الصاق شده است [۱]. برای بسیاری از خانواده‌های ترکیه‌ای، این آزمون‌ها تنها یک مرحله تحصیلی نیستند، بلکه به عنوان تنها راه تضمین آینده، منزلت اجتماعی و حتی ارزش وجودی فرزندانشان تلقی می‌شوند. این دیدگاه باعث شده است که شکست در آزمون به معنای شکست در کل زندگی تعبیر شود، که پیامدهای مخربی بر سلامت روان نسل جوان دارد.

نقش خانواده‌ها و انتظارات اجتماعی

کارشناسان آموزشی معتقدند که اضطراب منتقل شده از سوی والدین به مراتب سمی‌تر از استرس خودِ جلسه امتحان است. در روزهای اخیر و با نزدیک شدن به زمان اعلام نتایج LGS، روان‌شناسان تاکید کرده‌اند که خانواده‌ها باید بین «تلاش دانش‌آموز» و «نتیجه آزمون» تمایز قائل شوند [۳]. فشار برای کسب نمرات کامل در سیستمی که رقابت در آن به شدت فشرده است، باعث شده تا بسیاری از دانش‌آموزان دچار فرسودگی تحصیلی زودهنگام شوند.

لزوم تغییر رویکرد در سیستم آموزشی

در حالی که میلیون‌ها داوطلب منتظر اعلام نتایج در هفته‌های آتی هستند، بحث‌ها درباره لزوم اصلاحات ساختاری در نحوه سنجش استعدادها دوباره بالا گرفته است. منتقدان بر این باورند که تا زمانی که موفقیت تنها از دریچه یک آزمون چند گزینه‌ای دیده شود، بحران معنا و استرس ناشی از آن پابرجا خواهد بود [۱]. جامعه آموزشی ترکیه اکنون بیش از هر زمان دیگری به این درک رسیده است که هوش و توانمندی کودکان را نمی‌توان تنها در چند ساعت رقابت فشرده خلاصه کرد. برای عبور از این بحران، تغییر نگاه جامعه از «آزمون‌محوری» به «مهارت‌محوری» یک ضرورت غیرقابل انکار است.