عفو بزرگ دانشجویی در ترکیه؛ طرح بازگشت به دانشگاه امروز در مجلس

امروز پنجشنبه، ۲ ژوئیه ۲۰۲۶، یک روز سرنوشت‌ساز برای هزاران جوانی است که به دلایل مختلف از ادامه تحصیل در دانشگاه‌های ترکیه بازمانده‌اند. لایحه موسوم به «عفو بزرگ دانشجویی» که توسط نمایندگان حزب عدالت و توسعه (AK Parti) تهیه شده است، رسماً به ریاست مجلس ملی کبیر ترکیه (TBMM) ارائه می‌شود [۱]. این طرح که بخشی از یک بسته اصلاحی ۳۲ ماده‌ای در قانون آموزش عالی است، امیدهای تازه‌ای را برای بازگشت به نیمکت‌های دانشگاه ایجاد کرده است.

جزئیات ارائه لایحه به پارلمان طبق گزارش‌های منتشر شده، اوزلم زنگین، نایب رئیس فراکسیون حزب حاکم، امروز در ساعت ۱۲:۳۰ بعد از ظهر طی یک کنفرانس مطبوعاتی در محوطه پارلمان، جزئیات دقیق این لایحه را برای عموم تشریح خواهد کرد [۲]. این لایحه پس از ماه‌ها انتظار و رایزنی‌های فشرده میان نهادهای آموزشی و نمایندگان مجلس به مرحله نهایی رسیده است. هدف اصلی این طرح، کاهش آسیب‌های آموزشی ناشی از ترک تحصیل و فراهم کردن فرصتی دوباره برای کسانی است که به دلایل اقتصادی، خانوادگی یا عدم موفقیت تحصیلی از دانشگاه اخراج شده‌اند [۳].

چه کسانی مشمول این عفو می‌شوند؟ بر اساس پیش‌نویس این قانون، دامنه شمول این عفو بسیار گسترده است. تمامی دانشجویانی که از تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۲ به بعد با دانشگاه قطع رابطه کرده‌اند، می‌توانند از این مزایا بهره‌مند شوند [۱]. این شامل موارد زیر است: - دانشجویان مقاطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد. - کسانی که در آزمون ورودی پذیرفته شده اما موفق به ثبت‌نام نهایی نشده‌اند. - دانشجویانی که به دلیل اتمام سنوات مجاز تحصیلی اخراج شده‌اند [۲].

متقاضیان پس از تصویب و ابلاغ نهایی قانون، ۴ ماه فرصت خواهند داشت تا درخواست خود را به دانشگاه مربوطه ارائه دهند. در صورت تایید، این افراد می‌توانند از نیم‌سال اول سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ آموزش خود را از سر بگیرند [۳].

جرایم محروم از عفو و محدودیت‌های قانونی با وجود رویکرد حمایتی این لایحه، پارلمان ترکیه مرزهای مشخصی را برای امنیت نظام آموزشی تعیین کرده است. افرادی که به دلیل جرایم سنگین از دانشگاه اخراج شده‌اند، به هیچ عنوان مشمول این عفو نخواهند بود. این استثناها شامل محکومان به جرایم تروریستی، قتل عمد، شکنجه، تجاوز جنسی، سوءاستفاده از کودکان و قاچاق مواد مخدر است [۱]. همچنین کسانی که با مدارک جعلی ثبت‌نام کرده‌اند یا با گروه‌هایی که تهدید علیه امنیت ملی شناخته می‌شوند در ارتباط بوده‌اند، از این طرح مستثنی هستند [۲].

اهمیت این مصوبه برای نظام آموزشی این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که آمارهای رسمی نشان‌دهنده افزایش تعداد دانشجویان ترک‌تحصیل‌کرده در سال‌های اخیر است. کارشناسان معتقدند بازگشت این افراد به چرخه آموزش می‌تواند به ارتقای سطح دانش تخصصی در بازار کار کمک کند [۳]. انتظار می‌رود پس از ارائه لایحه در امروز، فرآیند بررسی در کمیسیون‌های تخصصی به سرعت انجام شود تا پیش از تعطیلات تابستانی مجلس، به تصویب نهایی برسد و در روزنامه رسمی منتشر گردد [۱].