بحران بیکاری فارغ‌التحصیلان در ترکیه؛ سایه سنگین اضطراب بر آینده جوانان

وضعیت بحرانی فارغ‌التحصیلان در سال ۲۰۲۶ در حالی که نیمه اول سال ۲۰۲۶ را پشت سر می‌گذاریم، مسئله «بیکاران دیپلمه‌» (Diplomalı İşsizler) بار دیگر به صدر اخبار اجتماعی و اقتصادی ترکیه بازگشته است. گزارش اخیر نشریه «سیواس اراده» نشان می‌دهد که تعداد قابل توجهی از جوانان پس از سال‌ها تحصیل در دانشگاه، خود را در بن‌بست شغلی می‌بینند [۱]. این وضعیت که در استان‌های مرکزی مانند سیواس نمود بیشتری یافته، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان ظرفیت‌های آموزشی و نیازهای واقعی بازار کار است.

اضطراب آینده: فراتر از یک مشکل اقتصادی آنچه گزارش‌های اخیر را متمایز می‌کند، تمرکز بر «اضطراب آینده» (Gelecek Kaygısı) است. بر اساس داده‌های آماری، جوانان تحصیل‌کرده نه تنها با چالش‌های مالی، بلکه با نوعی فرسایش روانی ناشی از عدم قطعیت دست و پنجه نرم می‌کنند [۱]. بسیاری از این افراد مجبور به پذیرش مشاغلی هستند که هیچ ارتباطی با رشته تحصیلی آن‌ها ندارد، امری که منجر به کاهش بهره‌وری ملی و سرخوردگی فردی شده است. آمارهای رسمی مؤسسه آمار ترکیه (TÜİK) نیز تایید می‌کند که نرخ بیکاری در میان جوانان دارای تحصیلات عالی همچنان در سطوح نگران‌کننده‌ای باقی مانده است [۲].

شکاف میان تخصص دانشگاهی و نیاز بازار کارشناسان معتقدند که تورم تعداد دانشگاه‌ها در دهه‌های اخیر بدون در نظر گرفتن آمایش سرزمینی و نیازهای صنعتی، یکی از دلایل اصلی این بحران است. در سال ۲۰۲۶، بسیاری از فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم انسانی و مهندسی با بازاری مواجه هستند که اشباع شده یا تخصص آن‌ها را نمی‌طلبد [۳]. این ناهماهنگی باعث شده است که مدرک دانشگاهی دیگر به عنوان تضمینی برای ورود به طبقه متوسط جامعه عمل نکند.

ضرورت اصلاحات ساختاری در نظام اشتغال برای برون‌رفت از این وضعیت، تحلیلگران بر لزوم بازنگری در سیاست‌های اشتغال‌زایی تاکید دارند. ایجاد پیوند مستقیم میان دانشگاه و صنعت، حمایت از استارتاپ‌های جوانان و اصلاح سیستم هدایت تحصیلی از جمله راهکارهای پیشنهادی است [۲]. اگر اقدامات جدی برای کاهش اضطراب آینده در میان این قشر صورت نگیرد، پدیده «فرار مغزها» که در سال‌های اخیر شتاب گرفته است، می‌تواند به تخلیه استعدادهای کشور در سال‌های آتی منجر شود [۳].