تنش در تنگه هرمز؛ آمریکا دو پهپاد تهاجمی ایران را سرنگون کرد

جزئیات حادثه در ساعات پایانی شب در ساعات پایانی روز پنج‌شنبه و بامداد جمعه ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، تنگه هرمز بار دیگر به صحنه رویارویی نظامی میان ایران و ایالات متحده تبدیل شد. بر اساس گزارش‌های رسمی، نیروهای آمریکایی موفق شدند دو فروند پهپاد انتحاری (یک‌طرفه) متعلق به ایران را که به سمت کشتی‌های تجاری در حال عبور از این آبراه راهبردی در حرکت بودند، رهگیری و منهدم کنند [۱][۲]. یک مقام رسمی ایالات متحده که نخواست نامش فاش شود، تأیید کرد که این پهپادها تهدیدی مستقیم برای امنیت دریانوردی بین‌المللی بودند، اما با وجود این درگیری، جریان ترافیک دریایی در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد [۲].

تضاد دیپلماسی و درگیری نظامی این حادثه نظامی در حالی رخ می‌دهد که فضای سیاسی میان واشینگتن و تهران شاهد سیگنال‌های متناقضی است. تنها چند ساعت پیش از این درگیری، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در سخنانی خوش‌بینانه اعلام کرد که دو کشور به یک «توافق بزرگ» برای پایان دادن به درگیری‌های اخیر نزدیک شده‌اند [۳]. ترامپ مدعی شد که این توافق ممکن است همین آخر هفته در اروپا به امضا برسد و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، برای شرکت در مراسم امضای آن اعزام خواهد شد [۴]. با این حال، سرنگونی پهپادها نشان می‌دهد که با وجود پیشرفت در میز مذاکره، وضعیت میدانی همچنان شکننده و خطرناک است.

پیش‌زمینه تنش‌ها در خرداد ۱۴۰۵ تنش‌های اخیر در منطقه از اواسط ماه مارس شدت گرفته و در روزهای گذشته به اوج خود رسیده است. هفته گذشته، سقوط یک هلیکوپتر آپاچی ارتش آمریکا در نزدیکی سواحل عمان که گفته می‌شود توسط پهپادهای ایرانی هدف قرار گرفته بود، موج جدیدی از حملات تلافی‌جویانه را به همراه داشت [۳]. ارتش آمریکا در پاسخ به آن حادثه، سایت‌های راداری ایران در جزیره قشم و منطقه گروک را هدف قرار داد [۲]. ایران نیز با فعال کردن سیستم‌های پدافندی خود در مناطق جنوبی و پرتاب موشک به سمت پایگاه‌های منطقه‌ای، به این حملات پاسخ داده است [۴].

واکنش تهران و وضعیت بازار جهانی وزارت امور خارجه ایران ضمن تأیید نزدیکی به یک تفاهم‌نامه، اعلام کرده است که هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده و تهران بر روی «خطوط قرمز» خود پافشاری می‌کند [۳]. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، تأکید کرد که بخش‌های بزرگی از توافق نهایی شده اما بررسی‌های دقیق در نهادهای تصمیم‌گیرنده ادامه دارد. همزمان، بازارهای جهانی به این اخبار واکنش نشان داده‌اند؛ قیمت نفت به دلیل امیدواری به صلح به پایین‌ترین سطح دو ماه اخیر رسیده است، هرچند که وقوع حوادثی نظیر سرنگونی پهپادهای اخیر، مانع از بازگشت کامل آرامش به بازار انرژی شده است [۳]. کارشناسان معتقدند امضای توافق احتمالی می‌تواند به بازگشایی رسمی و بدون محدودیت تنگه هرمز منجر شود، مشروط بر اینکه درگیری‌های پراکنده نظامی متوقف گردد.