İran ve ABD Arasındaki Tarihi Anlaşma Son Aşamada; Hakan Fidan'dan Yoğun Diplomasi Trafiği

Kalıcı Barış İçin Ankara ve Doha'da Yoğun Diplomasi

13 Haziran 2026 tarihinde gelen diplomatik raporlar, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki anlaşmanın son aşamalarına geldiğini gösteriyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan; Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani'nin yanı sıra Amerikalı müzakere heyetiyle gerçekleştirdiği bir dizi ayrı telefon görüşmesinde bu hassas sürecin son gelişmelerini ele aldı [1]. Bu istişareler, diplomatik kaynakların "İslamabad Mutabakat Zaptı" olarak bilinen anlaşmanın şu anda yüzde 80 ila 85 oranında tamamlandığını vurguladığı bir dönemde gerçekleşiyor [2].

Fidan bu görüşmelerde, Ankara'nın diplomatik sürece tam desteğini vurguladı ve müzakerelerin daha fazla gecikmeden nihai sonuca ulaşması yönündeki umudunu dile getirdi. Türkiye; Katar ve Pakistan ile birlikte, bölgede topyekün bir savaşı önlemek amacıyla bu krizde ana arabulucu rollerini üstlendi [1][4].

Anlaşmanın Temel Maddeleri: Nükleerden Hürmüz Boğazı'nın Açılmasına

Nihai taslaktan sızan detaylara göre anlaşma, Orta Doğu'nun güvenlik yapısını yeniden tanımlayan temel maddeler içeriyor. Anlaşmanın ana eksenleri şunlardır:
- Nükleer Programın Tasfiyesi: Trump yönetimi yetkilileri, anlaşmanın İran'ın hassas nükleer altyapısının sökülmesini ve zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılmasını içerdiğini belirtti [2].
- Hürmüz Boğazı'nın Açılması: Acil önceliklerden biri, geçtiğimiz Şubat ayından bu yana aksayan küresel enerji güvenliğini sağlamak amacıyla deniz ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nın tamamen trafiğe açılmasıdır [4].
- Yaptırımların Kaldırılması: İran'ın taahhütlerine uyması karşılığında Amerika Birleşik Devletleri, mali ve petrol yaptırımlarını kademeli olarak kaldırmayı taahhüt etti [3].

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi de yayınladığı mesajda anlaşmayı "hiç olmadığı kadar yakın" olarak nitelendirdi ve teknik çözümün bir parçası olarak uranyumun İran toprakları içinde seyreltilmesi gerekliliğini vurguladı [4].

Askeri Gerilimlerin Aşılması ve Avrupa'da İmza Beklentisi

Diplomatik ilerlemelere rağmen, son günlerde ABD ve İran güçleri arasında, 8 Haziran'da bir ABD Apache helikopterinin düşürülmesinin ardından şiddetlenen aralıklı çatışmalar yaşandı [1.3.8]. Bununla birlikte, ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'dan gelen sinyalleri "çok olumlu" olarak nitelendirerek, anlaşma belgelerinin son aşamada olduğunu ve muhtemelen önümüzdeki günlerde Avrupa'da resmi bir törenle imzalanacağını duyurdu [1.3.4].

Bu anlaşma sadece doğrudan çatışmaları sona erdirmekle kalmayacak, aynı zamanda Lübnan ve Gazze'deki yan krizlerin çözümünün de önünü açacaktır. Arabulucular, Pakistan ve Katar temsilcileri de dahil olmak üzere tüm ilgili tarafların bu tarihi anda hazır bulunmasını sağlamak için şu anda sözleşmenin imzalanacağı kesin yeri netleştiriyor [2].