Tarihi İran-ABD Anlaşması; Trump: Hürmüz Boğazı Cuma Günü Açılıyor

Barış Mutabakatının İmzalanması ve Çatışmaların Sonu Bugün, 16 Haziran 2026'da küresel piyasaları etkileyen büyük bir diplomatik gelişmeyle, ABD Başkanı Donald Trump, İran ile resmi bir Mutabakat Zaptı (MOU) imzalandığını duyurdu. Elektronik ortamda imzalanan bu anlaşma, Basra Körfezi bölgesindeki 107 günlük askeri çatışmanın ve yoğun gerilimin sonu anlamına geliyor [1]. Yayınlanan raporlara göre belge; Donald Trump, JD Vance (ABD Başkan Yardımcısı) ve Muhammed Bakır Kalibaf (Meclis Başkanı ve İran'ın başmüzakerecisi) tarafından imzalandı [3].

Hürmüz Boğazı'nın Açılması ve Enerji Piyasasına Etkisi Bu anlaşmanın en önemli maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasıdır. Trump yaptığı açıklamada, bu hayati su yolunun Cuma gününe (19 Haziran) kadar ticari gemi trafiğine tamamen açılacağını vurguladı [2]. Petrol tankerlerinin güvenli bir "Güney Otoyolu" üzerinden hareketlerine başladığını belirtti. Bu haber, küresel piyasalarda petrol fiyatlarının anında yüzde 4 ila 5 oranında düşmesine neden olurken, Wall Street endeksleri yeni rekor seviyelere ulaştı [5].

Tarafların Taahhütleri ve Uluslararası Arabulucuların Rolü Anlaşma çerçevesinde İran nükleer silahlara yönelmemeyi taahhüt ederken, karşılığında Amerika Birleşik Devletleri İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldıracak [1]. Ayrıca, bu 60 günlük anlaşmanın daha fazla detayını paylaşmak üzere Cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde resmi bir imza töreni düzenlenmesi kararlaştırıldı [8]. Türkiye, Katar ve Pakistan, bu diplomatik çözüme ulaşılmasındaki ana arabulucular olarak takdir edildi [7].

Kalan Zorluklar: Geçiş Hakkı ve Denetimler İlk iyimserliğe rağmen, raporlar anlaşma maddelerinin yorumlanmasında bazı farklılıklar olduğunu gösteriyor. Amerikalı yetkililer gemilerin ücretsiz (Toll-free) geçişini vurgularken, İran'a yakın medya kuruluşları Tahran'ın 60 günlük bir sürenin ardından denizcilik hizmet bedeli alma hakkını saklı tutmayı planladığını bildirdi [4]. Ayrıca nükleer programın nihai durumu ve İran'ın dondurulmuş varlıkları, önümüzdeki haftalarda yapılacak teknik müzakerelerde incelenecek [9].