توافق ایران و آمریکا؛ پیامدهای اقتصادی برای ترکیه در سال ۲۰۲۶

اعلام توافق میان واشینگتن و تهران در اواسط ژوئن ۲۰۲۶، پس از ماه‌ها تنش نظامی که از فوریه امسال آغاز شده بود، موجی از خوش‌بینی را در بازارهای منطقه ایجاد کرده است. برای ترکیه، که به عنوان همسایه بزرگ ایران همواره از بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیک آسیب دیده، این توافق به معنای کاهش فشارهای مالی و بازگشت به مسیر رشد اقتصادی است [۱].

کاهش هزینه‌های انرژی و مهار تورم یکی از ملموس‌ترین نتایج این توافق برای آنکارا، سقوط قیمت جهانی نفت است. در طول جنگ، قیمت نفت برنت به بیش از ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسیده بود که فشار مضاعفی بر تراز تجاری ترکیه وارد می‌کرد. با اعلام تفاهم، قیمت‌ها به محدوده ۸۰ دلار بازگشته‌اند [۴]. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که این کاهش قیمت می‌تواند صورت‌حساب واردات انرژی ترکیه را از ۱۰۰ میلیارد دلار به حدود ۷۵ میلیارد دلار کاهش دهد [۱]. ممت شیمشک، وزیر دارایی ترکیه، پیش‌تر اشاره کرده بود که جنگ اخیر ۵ واحد درصد به نرخ تورم کشور افزوده است؛ لذا آرامش فعلی می‌تواند روند کاهش تورم را تسریع کند [۱].

احیای تجارت مرزی و بازگشایی تنگه هرمز بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی ایران، کلید اصلی برای احیای مبادلات تجاری است. ترکیه و ایران پیش از این هدف‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری برای تجارت سالانه را مدنظر داشتند که به دلیل تحریم‌ها و درگیری‌های اخیر با مانع روبرو شده بود [۲]. اکنون با احتمال لغو محدودیت‌های بانکی و ترانزیتی، بخش‌های تولیدی و صادراتی ترکیه انتظار دارند بازارهای ایران مجدداً به روی کالاهای ترک گشوده شود. همچنین، بازگشت امنیت به مسیرهای حمل‌ونقل بین‌المللی، هزینه‌های لجستیک را برای بازرگانان هر دو کشور به شدت کاهش خواهد داد [۴].

واکنش مثبت بازارهای مالی و بورس استانبول بازارهای مالی ترکیه بلافاصله به این خبر واکنش نشان دادند. شاخص بورس استانبول (BIST 100) با جهشی ۳ درصدی روبرو شد و نرخ سوآپ پیش‌فرض اعتبار (CDS) ترکیه به کمترین میزان خود از فوریه ۲۰۲۶ رسید [۲]. این موضوع نشان‌دهنده بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی به ثبات منطقه است. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، با استقبال از این توافق، آن را «نفسی راحت برای منطقه» توصیف کرد و بر نقش میانجی‌گری کشورهایی چون پاکستان و قطر تأکید نمود [۳].

چالش‌های باقی‌مانده و احتیاط دیپلماتیک با وجود خوش‌بینی‌ها، مقامات امنیتی ترکیه همچنان بر لزوم احتیاط تأکید دارند. ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه (MIT)، هشدار داده است که مذاکرات نهایی برای اجرای کامل توافق بسیار دشوار و پیچیده خواهد بود [۳]. همچنین نگرانی‌هایی در مورد تلاش‌های احتمالی برای خرابکاری در این روند صلح وجود دارد. با این حال، برای اقتصاد ترکیه که در سال ۲۰۲۶ به دنبال جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تثبیت لیر است، هرگونه تنش‌زدایی میان ایران و آمریکا یک پیروزی راهبردی محسوب می‌شود [۵].