توافق محرمانه ترامپ با ایران؛ جزئیات پنهان و موج انتقادها در واشینگتن

در شامگاه ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، همزمان با هشتادمین سالگرد تولد دونالد ترامپ، وی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» (Truth Social) از دستیابی به آنچه «توافق بزرگ» با ایران خواند، خبر داد. این اعلامیه که با میانجی‌گری پاکستان و پس از ماه‌ها مذاکرات فشرده به دست آمده، بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داد، اما همزمان موجی از تردید و انتقاد را در داخل ایالات متحده برانگیخته است [1][2].

بازگشایی تنگه هرمز و واکنش فوری بازارها یکی از ملموس‌ترین نتایج این توافق که ترامپ بر آن تأکید ورزیده، بازگشایی فوری تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده است. ترامپ با عبارت «بگذارید نفت جریان یابد»، اعلام کرد که از روز جمعه، عملیات مین‌روبی آغاز شده و مسیرهای تجاری باز خواهند شد [1]. این خبر باعث سقوط ۳ درصدی قیمت نفت و رسیدن آن به ۸۳.۷۵ دلار در هر بشکه شد [3]. در مقابل، قیمت طلا به عنوان پناهگاه امن سرمایه‌گذاری، با رشدی قابل توجه به ۴۳۲۵ دلار در هر اونس رسید که نشان‌دهنده بیم و امید همزمان سرمایه‌گذاران به پایداری این توافق است [3][5].

ابهامات هسته‌ای و انتقادات تند در واشینگتن علیرغم خوش‌بینی ترامپ، فقدان جزئیات مکتوب در اعلامیه رسمی، خشم تحلیل‌گران و سیاستمداران هر دو حزب را برانگیخته است. منتقدان اشاره می‌کنند که در بیانیه‌های منتشر شده، هیچ اشاره‌ای به سرنوشت اورانیوم غنی‌شده ایران یا محدودیت‌های موشکی نشده است [2]. تامی ویتور، از مقامات سابق کاخ سفید، معتقد است که ترامپ بدون دستیابی به اهداف اصلی خود، تنها به دنبال پایان دادن به جنگ به هر قیمتی بوده است [1]. همچنین، گزارش‌هایی از سوی منابع دیپلماتیک حاکی از آن است که متن تفاهم‌نامه (MOU) شامل یک آتش‌بس ۶۰ روزه است که لبنان را نیز در بر می‌گیرد، اما نهایی شدن آن منوط به تأیید رهبران عالی ایران است [2][4].

نقش میانجی‌گران و مسیر پیش‌رو تا سوئیس گزارش‌ها نشان می‌دهد که شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، نقش کلیدی در نزدیک کردن دیدگاه‌های واشینگتن و تهران ایفا کرده است [2]. طبق برنامه اعلام شده، مراسم رسمی امضای این توافق قرار است در تاریخ ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ در سوئیس برگزار شود [1][3]. با این حال، تردیدها درباره پایبندی طرفین و واکنش‌های احتمالی اسرائیل که تاکنون سکوت اختیار کرده، همچنان سایه سنگینی بر این «دیپلماسی تولد» ترامپ انداخته است [4][5]. در حالی که جهان منتظر جمعه سرنوشت‌ساز است، ترامپ مدعی است که این توافق صلح پایدار را به منطقه بازمی‌گرداند، اما برای بسیاری، این تنها یک «پیروزی نمایشی» است که جزئیات حیاتی آن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.