Trump'ın İran ile Gizli Anlaşması; Saklı Detaylar ve Washington'da Eleştiri Dalgası

14 Haziran 2026 akşamı, Donald Trump'ın 80. doğum günüyle eş zamanlı olarak, Truth Social sosyal ağında paylaştığı bir mesajla İran ile "Büyük Uzlaşma" olarak adlandırdığı bir anlaşmaya varıldığını duyurdu. Pakistan'ın arabuluculuğunda ve aylarca süren yoğun müzakerelerin ardından elde edilen bu duyuru, küresel piyasaları anında etkiledi ancak aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri içinde bir şüphe ve eleştiri dalgası başlattı [1][2].

Hürmüz Boğazı'nın Açılması ve Piyasanın Anlık Tepkisi Trump'ın vurguladığı bu anlaşmanın en somut sonuçlarından biri, Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılması ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının sona ermesidir. "Bırakın petrol aksın" ifadesini kullanan Trump, Cuma gününden itibaren mayın tarama operasyonlarının başladığını ve ticari yolların açılacağını duyurdu [1]. Bu haber petrol fiyatlarının %3 düşerek varil başına 83.75 dolara gerilemesine neden oldu [3]. Buna karşılık, güvenli liman yatırımı olarak altın fiyatı, yatırımcıların bu anlaşmanın sürdürülebilirliğine dair eş zamanlı korku ve umudunu yansıtacak şekilde önemli bir artışla ons başına 4325 dolara yükseldi [3][5].

Nükleer Belirsizlikler ve Washington'da Sert Eleştiriler Trump'ın iyimserliğine rağmen, resmi duyuruda yazılı detayların eksikliği her iki partiden analistlerin ve politikacıların öfkesini çekti. Eleştirenler, yayınlanan açıklamalarda İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun akıbetine veya füze kısıtlamalarına dair hiçbir atıf bulunmadığına dikkat çekiyor [2]. Eski bir Beyaz Saray yetkilisi olan Tommy Vietor, Trump'ın ana hedeflerine ulaşmadan sadece ne pahasına olursa olsun savaşı bitirmeyi hedeflediğine inanıyor [1]. Ayrıca, diplomatik kaynaklardan gelen raporlar, mutabakat zaptı metninin Lübnan'ı da kapsayan 60 günlük bir ateşkes içerdiğini, ancak bunun kesinleşmesinin İran'ın üst düzey liderlerinin onayına bağlı olduğunu gösteriyor [2][4].

Arabulucuların Rolü ve İsviçre'ye Giden Yol Raporlar, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in Washington ve Tahran'ın görüşlerini birbirine yaklaştırmada kilit bir rol oynadığını gösteriyor [2]. Açıklanan programa göre, bu anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran 2026 tarihinde İsviçre'de yapılması planlanıyor [1][3]. Ancak tarafların bağlılığına dair şüpheler ve şu ana kadar sessizliğini koruyan İsrail'in olası tepkileri, Trump'ın bu "Doğum Günü Diplomasisi" üzerine ağır bir gölge düşürmeye devam ediyor [4][5]. Dünya kader anı olan Cuma gününü beklerken, Trump bu anlaşmanın bölgeye kalıcı barış getireceğini iddia ediyor; ancak birçok kişi için bu, hayati detayları belirsizlik içinde olan sadece "gösterişli bir zafer"den ibaret.