با انتشار گزارشهایی درباره پیشنویس تفاهمنامه جدید میان ایالات متحده و ایران، گمانهزنیها درباره کاهش تنشهای هستهای و منطقهای شدت یافته است. این سند میتواند نقطه عطفی در روابط دیپلماتیک دو کشور باشد.
در روزهای اخیر، گزارشهای متعددی از سوی منابع دیپلماتیک و رسانههای منطقهای از جمله «ینی ژورنال» منتشر شده است که نشاندهنده پیشرفتهای جدی در مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن است. این پیشنویس که حاصل ماهها رایزنی در مسقط و دوحه است، بر محورهای حساسی تمرکز دارد که میتواند بنبست طولانیمدت در روابط دو کشور را بشکند [۳].
محورهای اصلی پیشنویس تفاهمنامه طبق اطلاعات درز کرده، این پیشنویس شامل تعهدات متقابلی است که هدف آن جلوگیری از تشدید تنشهای نظامی و هستهای است. ایران متعهد شده است که سطح غنیسازی اورانیوم خود را در محدودههای توافق شده حفظ کرده و همکاریهای خود را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی گسترش دهد. در مقابل، ایالات متحده تسهیلاتی را برای دسترسی ایران به منابع مالی بلوکه شده خود در بانکهای خارجی فراهم خواهد کرد [۱]. این رویکرد «گام در برابر گام» به عنوان راهکاری برای اعتمادسازی اولیه میان طرفین تلقی میشود.
نقش میانجیگری عمان و قطر کشورهای منطقه، بهویژه عمان، نقش کلیدی در انتقال پیامها و نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف ایفا کردهاند. مذاکرات غیرمستقیم در مسقط که در ماههای اخیر شدت گرفته بود، اکنون به مرحله تدوین پیشنویس نهایی رسیده است [۲]. این میانجیگریها نه تنها بر مسئله هستهای، بلکه بر امنیت دریانوردی در خلیج فارس و کاهش حملات گروههای نیابتی در منطقه نیز متمرکز بوده است. ثبات منطقهای یکی از اولویتهای اصلی واشینگتن در این مقطع زمانی به شمار میرود.
چالشها و واکنشهای بینالمللی با وجود خوشبینیهای اولیه، این پیشنویس با مخالفتهای جدی در داخل هر دو کشور روبروست. در واشینگتن، برخی قانونگذاران معتقدند که هرگونه توافق بدون تصویب کنگره فاقد اعتبار است. در تهران نیز، جریانهای سیاسی بر لزوم رفع کامل تحریمها به عنوان پیششرط هرگونه تفاهم پایدار تاکید دارند [۳]. با این حال، تحلیلگران معتقدند که نیاز هر دو طرف به مدیریت بحران در شرایط فعلی جهانی، احتمال اجرایی شدن این پیشنویس را افزایش داده است.
چشمانداز آینده روابط اگر این پیشنویس به مرحله اجرا برسد، میتواند راه را برای مذاکرات گستردهتر در مورد مسائل منطقهای و حقوقی باز کند. اگرچه این سند یک توافق جامع (مانند برجام) محسوب نمیشود، اما به عنوان یک «آتشبس دیپلماتیک» عمل خواهد کرد که مانع از وقوع یک درگیری ناخواسته در خاورمیانه میشود [۱]. روزهای آینده برای نهایی شدن این متن و اعلام رسمی آن بسیار حیاتی خواهد بود.
مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در عمان به مراحل حساسی رسیده است.
linkمنابع
- Iran confirms indirect talks with US in Oman — Al Jazeera (2024-05-18)
- US and Iran resume indirect talks to lower regional tensions — Reuters (2024-05-17)
- ABD-İran arasındaki mutabakat taslağında neler var? — Yeni Journal (2026-06-12)
