بحران در هرمز؛ آغاز محاصره دریایی ایران و حملات گسترده آمریکا

موج جدید حملات سنتکام و آغاز محاصره رسمی بامداد امروز، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) اعلام کرد که یک عملیات هوایی و دریایی گسترده به مدت ۷ ساعت علیه اهدافی در جنوب ایران انجام داده است. این حملات که پنجمین شب متوالی درگیری‌ها محسوب می‌شود، مناطقی در جزیره هنگام، قشم و بندرعباس را هدف قرار داد [۲]. هدف از این عملیات، تخریب توانمندی‌های موشکی و پهپادی ایران عنوان شده است که به ادعای واشینگتن برای تهدید کشتی‌رانی تجاری استفاده می‌شدند.

همزمان با این حملات، محاصره دریایی بنادر ایران که توسط دونالد ترامپ اعلام شده بود، از ساعت ۲۳:۰۰ شب گذشته به وقت محلی وارد فاز اجرایی شد [۱]. بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۲۰ ناو جنگی آمریکایی در منطقه مستقر شده‌اند تا مانع از ورود و خروج هرگونه شناور به بنادر ایران شوند. این اقدام پس از فروپاشی آتش‌بس کوتاه‌مدتی صورت گرفت که تنها سه هفته دوام داشت [۵].

واکنش تهران: انسداد تنگه هرمز و حملات تلافی‌جویانه در پاسخ به اقدامات ایالات متحده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور بیانیه‌ای تند، تنگه هرمز را «تا اطلاع ثانوی» مسدود اعلام کرد. مقامات نظامی ایران هشدار داده‌اند که اگر ایران قادر به صادر کردن نفت خود نباشد، هیچ کشوری در منطقه اجازه صادرات انرژی را نخواهد داشت [۳]. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که نیروی دریایی ایران با شلیک تیر اخطار، مسیر چندین کشتی تجاری را تغییر داده و در بخش‌هایی از آبراه استراتژیک هرمز اقدام به مین‌ریزی کرده است.

علاوه بر انسداد تنگه، ایران حملات موشکی و پهپادی گسترده‌ای را علیه پایگاه‌های میزبان نیروهای آمریکایی در منطقه آغاز کرده است. پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن و تاسیسات نظامی در بحرین و کویت هدف قرار گرفته‌اند [۳]. رسانه‌های داخلی ایران تایید کرده‌اند که این حملات در پاسخ به نقض حاکمیت ملی و حملات شبانه آمریکا به مناطق مسکونی و نظامی جنوب کشور انجام شده است.

تحلیل وضعیت در رسانه‌های بین‌المللی؛ برنامه «چه خبر است؟» تحولات سریع منطقه در کانون توجه رسانه‌های جهانی قرار دارد. شبکه «سی‌ان‌ان ترک» در برنامه تحلیلی «چه خبر است؟» (Ne Oluyor?) با حضور کارشناسان برجسته امنیتی از جمله کوشکون باشبوغ، به بررسی ابعاد این درگیری پرداخت [۱]. تحلیلگران در این برنامه اشاره کردند که استراتژی جدید آمریکا برای اعمال «عوارض عبور» یا محاصره کامل، منطقه را به سمت یک جنگ تمام‌عیار سوق داده است. همچنین بحث‌هایی در مورد احتمال دخالت نیروهای زمینی مطرح شد، هرچند کاخ سفید فعلاً مشارکت پیاده‌نظام در حملات را رد کرده است [۴].

پیامدهای اقتصادی و تهدیدهای زیرساختی بازارهای جهانی انرژی به شدت تحت تاثیر این درگیری قرار گرفته‌اند. قیمت نفت خام با جهشی ناگهانی به مرز ۸۰ دلار رسیده و کارشناسان هشدار می‌دهند در صورت تداوم انسداد هرمز، بحران سوخت جهانی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود [۴]. دونالد ترامپ در آخرین اظهارات خود تهدید کرده است که اگر تهران به میز مذاکره بازنگردد، ارتش آمریکا پل‌ها، نیروگاه‌های برق و زیرساخت‌های غیرنظامی ایران را هدف قرار خواهد داد [۵]. این در حالی است که سازمان ملل متحد نسبت به پیامدهای انسانی فاجعه‌بار این جنگ در منطقه هشدار داده است.