توافق صلح ایران و آمریکا در ژنو؛ پایان احتمالی ۱۰۰ روز نبرد در خلیج فارس

امروز، ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، گزارش‌های دیپلماتیک حاکی از آن است که شهر ژنو در سوئیس خود را برای میزبانی از یک مراسم تاریخی آماده می‌کند. بر اساس ادعای روزنامه «۲۴ ساعت» ترکیه و منابع خبری بین‌المللی، احتمال می‌رود تفاهم‌نامه صلح میان ایران و ایالات متحده که به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» شهرت یافته است، فردا در این شهر به امضا برسد [۱][۲]. این توافق پس از یک دوره تنش شدید و نبردی ۱۰۰ روزه که بازارهای جهانی انرژی را به لرزه درآورد، به عنوان یک نقطه عطف دیپلماتیک تلقی می‌شود.

ژنو؛ کانون دیپلماسی جهانی منابع خبری گزارش داده‌اند که چهار هواپیمای ترابری C-17 نیروی هوایی آمریکا حامل تجهیزات لجستیکی وارد اروپا شده‌اند که نشان‌دهنده آمادگی برای حضور مقامات بلندپایه در ژنو است [۲]. گفته می‌شود جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، از گزینه‌های اصلی برای امضای این سند هستند [۵]. اگرچه وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده که هنوز هیچ توافق نهایی حاصل نشده، اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، تأکید کرده است که طرفین بیش از هر زمان دیگری به یک درک مشترک نزدیک شده‌اند [۳].

جزئیات کلیدی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد این تفاهم‌نامه که با میانجی‌گری فعال پاکستان و قطر تدوین شده، شامل چندین بند حیاتی است که هدف آن کاهش فوری تنش‌هاست. بر اساس پیش‌نویس‌های لو رفته، این توافق شامل یک آتش‌بس ۶۰ روزه است که نه تنها مرزهای ایران، بلکه جبهه‌های نبرد در لبنان را نیز شامل می‌شود [۴][۵].

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این توافق برای اقتصاد جهانی، بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون وضع هرگونه عوارض عبور و مرور است. در مقابل، ایالات متحده متعهد به لغو محاصره دریایی بنادر ایران ظرف ۳۰ روز و آزادسازی حدود ۲۴ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران خواهد بود [۳][۵]. همچنین، این سند مسیری ۶۰ روزه را برای مذاکرات جامع‌تر در خصوص برنامه هسته‌ای ایران ترسیم می‌کند [۲].

چالش‌ها و واکنش‌های داخلی علیرغم خوش‌بینی‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که از یک «تسویه بزرگ» سخن گفته است، در داخل ایران و آمریکا همچنان تردیدهایی وجود دارد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، هشدار داده است که تغییر مواضع مکرر واشینگتن در روزهای اخیر، روند نهایی شدن متن را با دشواری مواجه کرده است [۲][۳]. از سوی دیگر، منتقدان در واشینگتن نگران هستند که این توافق امتیازات زیادی را بدون تضمین‌های کافی هسته‌ای به تهران واگذار کند.

با این حال، کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی طی ۲۴ ساعت گذشته نشان‌دهنده امیدواری معامله‌گران به موفقیت مذاکرات ژنو است. اگر این امضا طبق برنامه در ۱۴ ژوئن انجام شود، می‌تواند به یکی از بزرگترین بحران‌های نظامی قرن ۲۱ در خاورمیانه پایان دهد [۵].