Cenevre'de İran-ABD Barış Anlaşması; Basra Körfezi'ndeki 100 Günlük Savaşın Olası Sonu

Bugün, 13 Haziran 2026, diplomatik raporlar İsviçre'nin Cenevre kentinin tarihi bir törene ev sahipliği yapmaya hazırlandığını gösteriyor. Türk gazetesi '24 Saat' ve uluslararası haber kaynaklarının iddialarına göre, İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki 'İslamabad Mutabakat Muhtırası' olarak bilinen barış anlaşmasının yarın bu şehirde imzalanması bekleniyor [1][2]. Bu anlaşma, küresel enerji piyasalarını sarsan 100 günlük bir savaş ve yoğun gerilim döneminin ardından diplomatik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Cenevre: Küresel Diplomasinin Merkezi Haber kaynakları, lojistik ekipman taşıyan dört ABD Hava Kuvvetleri C-17 nakliye uçağının Avrupa'ya ulaştığını ve bunun Cenevre'deki üst düzey yetkililerin katılımı için hazırlık olduğunu bildirdi [2]. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf'ın bu belgeyi imzalamak için ana adaylar olduğu söyleniyor [5]. İran Dışişleri Bakanlığı henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını belirtse de, Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi tarafların ortak bir anlayışa her zamankinden daha yakın olduğunu vurguladı [3].

İslamabad Mutabakat Muhtırası'nın Temel Detayları Pakistan ve Katar'ın aktif arabuluculuğuyla hazırlanan bu muhtıra, gerilimi derhal düşürmeyi amaçlayan birkaç hayati madde içeriyor. Sızdırılan taslaklara göre anlaşma, sadece İran sınırlarını değil, Lübnan'daki savaş cephelerini de kapsayan 60 günlük bir ateşkesi içeriyor [4][5].

Küresel ekonomi için bu anlaşmanın en önemli kazanımlarından biri, Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın derhal yeniden açılmasıdır. Buna karşılık Amerika Birleşik Devletleri, 30 gün içinde İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmayı ve yaklaşık 24 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmayı taahhüt ediyor [3][5]. Ayrıca belge, İran'ın nükleer programına ilişkin daha kapsamlı müzakereler için 60 günlük bir yol haritası çiziyor [2].

Zorluklar ve İç Tepkiler 'Büyük bir çözüm'den bahseden ABD Başkanı Donald Trump'ın iyimserliğine rağmen, hem İran hem de ABD içinde şüpheler devam ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, Washington'un son günlerdeki sık pozisyon değişikliklerinin metnin nihai hale getirilmesini zorlaştırdığı konusunda uyardı [2][3]. Öte yandan, Washington'daki eleştirmenler, anlaşmanın yeterli nükleer garanti olmaksızın Tahran'a çok fazla taviz vermesinden endişe ediyor.

Buna rağmen, son 24 saat içinde küresel piyasalarda petrol fiyatlarındaki düşüş, tüccarların Cenevre müzakerelerinin başarısına dair umudunu yansıtıyor. İmza töreni planlandığı gibi 14 Haziran'da gerçekleşirse, Orta Doğu'da 21. yüzyılın en büyük askeri krizlerinden birini sona erdirebilir [5].