پیروزی تاریخی با میانجی‌گری ترکیه: توافق صلح آمریکا و ایران حاصل شد

پایان جنگ ۲۰۲۶ و آغاز فصلی نو در دیپلماسی در تاریخ ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶، جهان شاهد یکی از بزرگترین موفقیت‌های دیپلماتیک قرن حاضر بود. پس از گذشت بیش از سه ماه از آغاز درگیری‌های نظامی گسترده میان ایالات متحده و ایران که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده بود، دو طرف بر سر یک توافق صلح جامع به تفاهم رسیدند [۱]. این توافق که با تلاش‌های شبانه‌روزی دیپلمات‌های ترکیه، پاکستان و قطر به دست آمده، به عنوان یک «پیروزی تاریخی» برای صلح منطقه‌ای توصیف شده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این تفاهم‌نامه شامل توقف فوری و دائمی تمامی عملیات‌های نظامی در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان است [۳].

نقش کلیدی ترکیه در میز مذاکره اگرچه پاکستان به عنوان میانجی اصلی در اعلام خبر اولیه نقش داشت، اما رسانه‌های ترکیه و مقامات بین‌المللی بر نقش حیاتی آنکارا در نزدیک کردن دیدگاه‌های واشینگتن و تهران تأکید کرده‌اند. روزنامه «آکشام» این تحول را پیروزی بزرگی برای سیاست خارجی ترکیه توصیف کرد [۱]. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، ضمن استقبال از این توافق، آن را نقطه عطفی برای ثبات پایدار در منطقه خواند و تأکید کرد که ترکیه تحت رهبری رئیس‌جمهور اردوغان، از ابتدا تمام توان خود را برای جلوگیری از گسترش جنگ به کار گرفته بود [۴]. این میانجی‌گری نه تنها به درگیری‌های مستقیم پایان داد، بلکه مسیری را برای گفتگوهای فنی آینده در مورد برنامه هسته‌ای ایران باز کرد.

بازگشایی تنگه هرمز و احیای بازارهای جهانی یکی از مهم‌ترین بندهای این توافق که تأثیر فوری بر اقتصاد جهانی گذاشت، بازگشایی کامل و بدون عوارض تنگه هرمز است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در بیانیه‌ای اعلام کرد که دستور لغو فوری محاصره دریایی بنادر ایران را صادر کرده است [۴]. وی با خطاب قرار دادن کشتی‌های تجاری جهان گفت: «موتورهایتان را روشن کنید، بگذارید نفت جریان یابد!» [۳]. در پی این خبر، قیمت نفت در بازارهای جهانی بیش از ۵ درصد کاهش یافت و شاخص‌های بورس در آسیا و اروپا با جهشی بی‌سابقه روبرو شدند [۳]. ایران نیز متعهد شده است که تمامی محدودیت‌های اعمال شده بر تردد دریایی در این آبراه حیاتی را برطرف کند.

مسیر پیش رو: امضای رسمی در سوئیس با وجود اعلام نهایی شدن توافق، مراسم امضای رسمی این پیمان صلح برای روز جمعه، ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، در شهر ژنو سوئیس برنامه‌ریزی شده است [۲]. در این مراسم، نمایندگان عالی‌رتبه ایالات متحده و ایران با حضور میانجی‌گران بین‌المللی، سند نهایی را امضا خواهند کرد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ضمن تبریک به طرفین، از کشورهای ترکیه، پاکستان و قطر برای نقش‌آفرینی در جلوگیری از یک فاجعه جهانی تشکر کرد [۴]. انتظار می‌رود در مرحله بعد، مذاکرات بر سر آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه شده ایران و تعهدات هسته‌ای جدید متمرکز شود.