روابط آمریکا و ایران در سال ۲۰۲۶: آیا ترامپ به دنبال توافقی بزرگ است؟

تفاهم‌نامه ورسای؛ چرخش ناگهانی در دیپلماسی ترامپ در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، دونالد ترامپ در حاشیه نشست سران G7 در کاخ ورسای فرانسه، تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای (MoU) را با ایران امضا کرد که به نظر می‌رسد نقطه عطفی در سیاست خارجی او باشد [۱][۵]. این توافق که پس از یک دوره درگیری نظامی کوتاه اما شدید موسوم به «جنگ ۱۲ روزه» در اوایل سال ۲۰۲۶ حاصل شد، شامل برقراری آتش‌بس فوری و دائمی در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان است [۴]. ترامپ در اظهاراتی این توافق را «تسلیم بی‌قمر و شرط ایران» خوانده، اما تحلیل‌گران آن را تلاشی برای خروج از یک بن‌بست پرهزینه اقتصادی می‌دانند [۲][۵].

بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره دریایی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این تفاهم‌نامه، بازگشایی کامل تنگه هرمز به روی ترافیک تجاری و لغو محاصره دریایی ایران توسط نیروی دریایی ایالات متحده است [۱][۳]. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، ایران متعهد شده است که امنیت کشتیرانی در این آبراه راهبردی را تضمین کند و در مقابل، واشینگتن محدودیت‌های صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران را کاهش داده است [۳]. این اقدام بلافاصله باعث سقوط قیمت جهانی نفت و رشد شاخص‌های بورس در بازارهای بین‌المللی شد [۵]. همچنین، بحث‌هایی درباره ایجاد یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران با مشارکت شرکای منطقه‌ای مطرح شده است [۱][۴].

شکاف میان واشینگتن و تل‌آویو این رویکرد جدید ترامپ با واکنش تند متحد دیرینه آمریکا، یعنی اسرائیل، مواجه شده است. گزارش‌های رسانه‌هایی مانند «هبرگو» حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو این توافق را یک «اشتباه استراتژیک» دانسته و مدعی شده که منافع اسرائیل در این مذاکرات نادیده گرفته شده است [۱]. عدم اشاره به برنامه موشک‌های بالستیک ایران و فعالیت‌های گروه‌های نیابتی مانند حزب‌الله در متن تفاهم‌نامه، باعث ایجاد تنش بی‌سابقه‌ای میان ترامپ و نتانیاهو شده است؛ تا جایی که ترامپ در شبکه‌های اجتماعی منتقدان خود را «افراد نادان» خطاب کرده است [۲][۵].

مأموریت ۶۰ روزه در سوئیس در حالی که تفاهم‌نامه اولیه امضا شده است، مذاکره‌کنندگان ارشد دو کشور در سوئیس مستقر شده‌اند تا در یک بازه زمانی ۶۰ روزه، جزئیات فنی توافق نهایی را تدوین کنند [۳][۴]. دونالد ترامپ اخیراً در پستی در رسانه اجتماعی خود اعلام کرد که ایران با «بالاترین سطح بازرسی‌های هسته‌ای» موافقت کرده است تا آنچه او «صداقت هسته‌ای» می‌نامد، تضمین شود [۲]. با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تاکید کرده است که اگرچه تهران آماده دیپلماسی است، اما «تکنولوژی و اراده ملت ایران قابل بمباران نیست» و هرگونه نقض عهد با واکنش قاطع روبرو خواهد شد [۳].