تنش میان آمریکا و ایران؛ اقتصاد ترکیه در لبه پرتگاه؟

بازگشت سایه جنگ به خلیج فارس و نشست آنکارا در تاریخ ۱۰ جولای ۲۰۲۶، منطقه خاورمیانه بار دیگر شاهد تشدید بی‌سابقه تنش‌هاست. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جریان نشست سران ناتو در آنکارا اعلام کرد که آتش‌بس شکننده سه ماهه با ایران به پایان رسیده است [۲]. این اظهارات پس از حملات متقابل در تنگه هرمز و حملات هوایی ایالات متحده به مواضعی در سواحل ایران صورت گرفت. ترکیه که میزبان این نشست مهم بین‌المللی است، اکنون خود را در مرکز یک بحران ژئوپلیتیک می‌بیند که مستقیماً ثبات اقتصادی آن را هدف قرار داده است [۴].

شوک نفتی و فشار بر تراز تجاری آنکارا یکی از فوری‌ترین پیامدهای این تنش، جهش قیمت نفت در بازارهای جهانی بوده است. قیمت نفت خام برنت با عبور از مرز ۸۰ دلار در هر بشکه، فشار مضاعفی را بر اقتصاد انرژی‌محور ترکیه وارد کرده است [۴]. کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند کسری بودجه ترکیه را به شدت افزایش دهد. با توجه به وابستگی شدید صنایع ترکیه به واردات سوخت، هرگونه اختلال در مسیرهای ترانزیتی خلیج فارس یا افزایش قیمت جهانی، هزینه‌های تولید را در داخل کشور بالا برده و تورم را تشدید می‌کند [۱].

سرنوشت مبادلات ۳۰ میلیارد دلاری در هاله‌ای از ابهام تنها چند روز پیش از این درگیری‌ها، مقامات تجاری ایران و ترکیه در استانبول برای ارتقای توافقنامه تجارت ترجیحی به تجارت آزاد با هدف دستیابی به حجم مبادلات ۳۰ میلیارد دلاری رایزنی کرده بودند [۵]. اکنون با بازگشت تحریم‌های نفتی و لغو مجوزهای فروش نفت ایران توسط خزانه‌داری آمریکا، این چشم‌انداز اقتصادی با تهدیدی جدی روبروست. ترکیه که ایران را یکی از سه شریک تجاری اصلی خود می‌داند، در میان فشار برای رعایت تحریم‌های بین‌المللی و نیاز به حفظ روابط تجاری دوجانبه گرفتار شده است [۳].

لیر ترکیه در میانه طوفان ژئوپلیتیک بازارهای مالی ترکیه به سرعت به اخبار پایان آتش‌بس واکنش نشان دادند. لیر ترکیه که در ماه‌های اخیر ثبات نسبی را تجربه کرده بود، بار دیگر تحت فشار فروش قرار گرفته است. تحلیلگران معتقدند که ادراک «جنگ در منطقه» باعث خروج سرمایه‌های کوتاه‌مدت و کاهش رزروهای توریستی در فصل اوج سفرها می‌شود [۱]. اگرچه ترامپ در آنکارا از ترکیه به عنوان یک «متحد عالی» یاد کرد، اما واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که هزینه‌های اقتصادی این هم‌پیمانی برای آنکارا در حال افزایش است [۴].