تأثیر تنش‌های ایران و آمریکا بر ناتو؛ تحلیل سپهبد کاراکوش در آستانه نشست آنکارا

نشست آنکارا؛ آزمونی برای همبستگی ناتو در میانه بحران

در حالی که پایتخت ترکیه برای میزبانی از سی و ششمین نشست سران ناتو در تاریخ ۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ آماده می‌شود، سایه سنگین درگیری‌های اخیر میان ایالات متحده و ایران بر سر این ائتلاف سنگینی می‌کند. سپهبد بازنشسته نیروی هوایی، اردوغان کاراکوش، در گفتگوی اختصاصی با رسانه «تورک‌اینفورم» تأکید کرد که این نشست تنها یک گردهمایی تشریفاتی نیست، بلکه یک «جلسه تعیین استراتژی» برای بازسازی وحدت درونی ناتو است که در ماه‌های اخیر به شدت آسیب دیده است [۱].

آنکارا پس از سال ۲۰۰۴، برای دومین بار میزبان رهبران ۳۲ کشور عضو و صدها دیپلمات ارشد خواهد بود. این در حالی است که تدابیر امنیتی در پایتخت ترکیه به بالاترین سطح خود رسیده و جهان منتظر است تا ببیند ناتو چگونه با پیامدهای عملیات نظامی موسوم به «خشم حماسی» (Epic Fury) که در اوایل سال جاری علیه ایران آغاز شد، کنار خواهد آمد [۱][۴].

عملیات خشم حماسی و شکاف در بدنه متحدان

یکی از محورهای اصلی تحلیل سپهبد کاراکوش، انتقادات تند دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از متحدان اروپایی در جریان درگیری با ایران است. ترامپ در دیدارهای اخیر خود، کشورهای اروپایی را به دلیل عدم حمایت مستقیم در بازگشایی تنگه هرمز سرزنش کرده و حتی ناتو را یک «ببر کاغذی» خوانده بود [۲]. با این حال، مارک روته، دبیرکل ناتو، در تلاش برای آرام کردن فضا، فاش کرد که متحدان اروپایی بیش از ۴۰۰۰ سورتی پرواز را از پایگاه‌های خود برای حمایت از عملیات‌های آمریکا انجام داده‌اند [۲].

کاراکوش معتقد است که ایالات متحده در جریان جنگ با ایران رسماً از ناتو درخواست کمک کرده بود، اما پاسخ متفاوت اعضا باعث ایجاد یک بحران اعتماد شده است. او اشاره می‌کند که در حالی که کشورهایی مانند بریتانیا و فرانسه همکاری‌های لجستیکی داشتند، برخی دیگر از اعضا از بیم گسترش جنگ، در ارائه تسهیلات نظامی تردید نشان دادند [۱][۲].

نقش میانجی‌گری ترکیه و توافق ۶۰ روزه

در آستانه نشست آنکارا، دیپلماسی ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان در تلاش است تا از بن‌بست کنونی به عنوان یک فرصت استراتژیک استفاده کند. در حال حاضر، یک تفاهم‌نامه ۶۰ روزه میان واشینگتن و تهران برای توقف درگیری‌ها و انجام مذاکرات فنی در قطر برقرار است [۳]. سپهبد کاراکوش خاطرنشان کرد که ترکیه با استفاده از موقعیت خود، سعی دارد میانجی‌گری میان ایران و آمریکا را به یکی از دستاوردهای اصلی نشست ناتو تبدیل کند [۴].

گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران از زمان لغو محاصره بنادر خود، بیش از ۴۰ میلیون بشکه نفت صادر کرده است، اما مذاکرات در دوحه همچنان بر سر مسائلی مانند بازرسی‌های هسته‌ای و امنیت دریانوردی در تنگه هرمز با دشواری روبروست [۳][۵].

ناتو در دوراهی استراتژیک؛ نگاه کاراکوش به آینده

سپهبد کاراکوش در پایان تحلیل خود هشدار داد که اگر ناتو نتواند در نشست آنکارا به یک تعریف واحد از تهدیدات در خاورمیانه برسد، نفوذ این سازمان در منطقه به شدت کاهش خواهد یافت. او تأکید کرد که ناتو باید بین تمرکز بر جناح شرقی (روسیه) و مدیریت بحران‌های جنوبی (ایران و خاورمیانه) تعادل برقرار کند [۱].

این نشست در حالی برگزار می‌شود که افکار عمومی در ترکیه نیز به شدت نسبت به حضور پایگاه‌های آمریکایی و درگیری با ایران حساس شده است. کاراکوش معتقد است که موفقیت نشست آنکارا در گرو توانایی رهبران برای قانع کردن ترامپ به ماندن در چارچوب‌های ائتلاف و همزمان، تضمین امنیت منطقه‌ای بدون ورود به یک جنگ تمام‌عیار جدید است [۱][۳].