İran Petrol Muafiyetlerinin Aniden İptali; Washington Maksimum Baskıya Geri Döndü

Genel Lisans X'in Sonu ve Petrol Yaptırımlarının Dönüşü ABD Hazine Bakanlığı (OFAC), acil bir adımla sadece üç hafta önce yayımlanan "Genel Lisans X" adlı izni iptal etti. Bu lisans, İran'ın geçici bir Mutabakat Zaptı (MOU) kapsamında belirli koşullar altında petrol ve petrokimya ürünlerini küresel pazarlara sunmasına izin veriyordu [1][4].

Washington'ın yeni açıklamasına göre, önceki versiyonun yerini "Genel Lisans X1" aldı ve buna göre 7 Temmuz 2026 tarihinden itibaren İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin satın alınması veya yüklenmesi için yapılacak her türlü yeni işlem yasaklandı. Daha önceki muafiyet kapsamında sözleşme yapmış olan şirketlerin, faaliyetlerini durdurmak ve işlemleri tasfiye etmek için 17 Temmuz'a kadar (10 gün) süreleri bulunuyor [3][5].

Hürmüz Boğazı'nda Gerilim; Muafiyetlerin İptal Kıvılcımı Washington'ın politikasındaki bu ani değişikliğin temel nedeni, son 24 saat içinde Hürmüz Boğazı'nda üç ticari gemi ve tankere düzenlenen saldırılar olarak gösteriliyor. Raporlar, Katar ve Suudi Arabistan'a ait tankerlerin kimliği belirsiz füzelerle hedef alındığını belirtiyor [2][3].

ABD'li yetkililer, Tahran ile yapılan geçici mutabakatın "performans odaklı" olduğunu ve İran'ın ateşkesi ihlal ederek uluslararası enerji ticaret yollarına saldırarak ekonomik avantajlardan yararlanma hakkını kaybettiğini açıkladı. Üst düzey bir Trump yönetimi yetkilisi konuyla ilgili olarak şunları söyledi: "İran ancak uygun davranış sergilediği takdirde avantajlardan yararlanacaktır; Hürmüz Boğazı'ndaki son eylemler bizim için tamamen kabul edilemezdir" [3][4].

CENTCOM Askeri Yanıtı ve Bender Abbas'a Hava Saldırıları Petrol muafiyetlerinin iptaliyle eş zamanlı olarak, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) İran topraklarındaki mevzilere yönelik geniş çaplı askeri operasyonların başladığını duyurdu. CENTCOM açıklamasına göre, Sirik ve Bender Abbas gibi bölgelerde hava savunma sistemleri, radar sahaları ve Devrim Muhafızları'na ait sürat tekneleri dahil olmak üzere 80'den fazla hedef vuruldu [2].

İran yerel medyası da Hürmüzgan eyaletinde şiddetli patlamaların meydana geldiğini doğruladı. Bu askeri çatışmalar, son aylarda ivme kazanan kapsamlı bir nükleer ve diplomatik anlaşmaya varma umutlarını ciddi şekilde gölgeledi [4][5].

Enerji Piyasasında Dalgalanma ve Müzakerelerin Belirsiz Geleceği Muafiyetlerin iptal edildiği haberi petrol piyasasında anında fiyat artışına neden oldu. Brent ham petrol fiyatları %5 artışla varil başına 76 dolar seviyesine yükselirken, Batı Teksas Tipi (WTI) petrolü 72 dolara kadar çıktı [3][4].

Analistler, bu lisansların erken iptal edilmesinin geçici anlaşmanın kırılgan altyapısını tamamen yok edebileceğine inanıyor. Washington nihai bir anlaşma için müzakere kapılarının açık olduğunu iddia etmeye devam ederken, Tahran bu adımı uluslararası mutabakatın açık bir ihlali olarak nitelendirdi ve sonuçları konusunda uyarıda bulundu [2][5].