حمله آمریکا به ایران و توافق صلح اسرائیل-لبنان؛ خاورمیانه در دوراهی

حمله تلافی‌جویانه ایالات متحده به اهدافی در ایران

در ساعات پایانی روز جمعه ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که نیروهای آمریکایی حملات هوایی گسترده‌ای را علیه انبارها و تأسیسات پهپادی و موشکی ایران انجام داده‌اند [۱]. این حملات که عمدتاً در نزدیکی بندر سیریک و جزیره قشم متمرکز بود، در پاسخ به حمله پهپادی روز گذشته به کشتی تجاری «Ever Lovely» در تنگه هرمز صورت گرفت [۲].

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، این اقدام ایران را «نقض احمقانه» آتش‌بس موقتی خواند که تنها یک هفته پیش میان دو کشور امضا شده بود [۴]. سنتکام در بیانیه‌ای رسمی تأکید کرد که این حملات یک «پاسخ قدرتمند» به رفتارهای خطرناک ایران بوده که امنیت دریانوردی بین‌المللی را به خطر انداخته است. در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی شد که برخی از این حملات را دفع کرده و هشدار داد که هرگونه تجاوز مجدد با پاسخی کوبنده‌تر مواجه خواهد شد [۱].

توافق چارچوبی صلح میان اسرائیل و لبنان

در حالی که شعله‌های جنگ در خلیج فارس زبانه می‌کشید، در واشینگتن دی.سی تحولی دیپلماتیک و بی‌سابقه رخ داد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اعلام کرد که اسرائیل و لبنان بر سر یک «توافق چارچوبی» برای پایان دادن به دهه‌ها خصومت به توافق رسیده‌اند [۳]. این توافق که با میانجی‌گری مستقیم ایالات متحده حاصل شد، شامل فرآیندی برای خروج تدریجی نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) از مناطق اشغالی در جنوب لبنان و استقرار ارتش لبنان در این مناطق است [۵].

این توافقنامه که توسط سفرای دو کشور در وزارت امور خارجه آمریکا امضا شد، بر خلع سلاح گروه‌های مسلح غیردولتی، به ویژه حزب‌الله، تأکید دارد [۳]. با این حال، حزب‌الله لبنان که در مذاکرات حضور نداشت، بلافاصله علیه این توافق موضع‌گیری کرد و طرفداران این گروه در خیابان‌های بیروت دست به اعتراض زدند [۴]. یشیل لیتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، این توافق را ضربه‌ای بزرگ به نفوذ منطقه‌ای ایران توصیف کرد [۵].

تأثیر بر بازارهای جهانی و امنیت تنگه هرمز

تنش‌های نظامی در تنگه هرمز بلافاصله بر بازارهای جهانی انرژی سایه افکند. سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) اعلام کرد که عملیات تخلیه کشتی‌های گرفتار شده در خلیج فارس را به دلیل خطرات امنیتی متوقف کرده است [۲]. گزارش‌ها حاکی از آن است که حدود ۵۰۰ کشتی همچنان در منطقه منتظر عبور ایمن هستند. تحلیلگران اقتصادی در سایت‌هایی نظیر «ParaAnaliz» اشاره کرده‌اند که این درگیری‌ها می‌تواند خوش‌بینی‌های ناشی از بازگشایی احتمالی تنگه هرمز را از بین ببرد و قیمت نفت را بار دیگر به سطوح بحرانی بازگرداند [۱].

آینده متزلزل توافقات منطقه‌ای

اگرچه امضای توافق چارچوبی میان اسرائیل و لبنان یک گام تاریخی محسوب می‌شود، اما همزمانی آن با حملات مستقیم آمریکا به ایران، پایداری هرگونه صلح منطقه‌ای را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. جی.دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، هشدار داده است که «خشونت با خشونت پاسخ داده خواهد شد» و تأکید کرده که ایران باید به تعهدات خود در یادداشت تفاهم ژوئن پایبند باشد [۲]. اکنون نگاه‌ها به واکنش نهایی تهران و میزان نفوذ دولت لبنان بر نیروهای میدانی حزب‌الله دوخته شده است تا مشخص شود آیا خاورمیانه به سمت یک نظم جدید حرکت می‌کند یا در چرخه بی‌پایان درگیری باقی می‌ماند.