سفیر آمریکا: پروژه مرکزیت ترکیه، کلید عبور از بحران تنگه هرمز است

امروز، ۱۸ جولای ۲۰۲۶، در حالی که بازارهای جهانی انرژی همچنان تحت تأثیر پیامدهای جنگ میان ایالات متحده و ایران و بسته شدن تنگه هرمز قرار دارند، دیپلماسی اقتصادی جدیدی با محوریت آنکارا در حال شکل‌گیری است. تام باراک، سفیر ایالات متحده در ترکیه و فرستاده ویژه در امور سوریه و عراق، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که پروژه‌های زیرساختی جدید با مرکزیت ترکیه، تنگه هرمز را به یک «موضوع ثانویه» در معادلات انرژی تبدیل خواهد کرد [۱].

پایان عصر وابستگی به تنگه هرمز با توجه به اینکه حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع (LNG) جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند، انسداد این مسیر توسط ایران در ماه‌های اخیر، شوک بزرگی به اقتصاد جهانی وارد کرده است. سفیر آمریکا تأکید کرد که واشینگتن دیگر نمی‌تواند امنیت انرژی خود و متحدانش را به یک مسیر دریایی آسیب‌پذیر گره بزند. او در جریان نشست تجاری آمریکا و عراق در واشینگتن تصریح کرد که استراتژی جدید ایالات متحده بر ایجاد مسیرهای زمینی و امن متمرکز شده است که مستقیماً از خاک عراق و ترکیه به سمت اروپا امتداد می‌یابند [۱][۵].

پروژه «راه توسعه» و نقش کلیدی ترکیه محور اصلی این تحول، پروژه ۱۷ میلیارد دلاری «راه توسعه» (Kalkınma Yolu) است که بندر فاو در جنوب عراق را از طریق یک شبکه ریلی و جاده‌ای ۱۲۰۰ کیلومتری به مرزهای ترکیه متصل می‌کند. این پروژه که با حمایت مالی قطر و امارات متحده عربی در حال اجراست، عراق را به یک هاب ترانزیتی تبدیل می‌کند که آسیا را از طریق ترکیه به اروپا وصل خواهد کرد [۳]. تام باراک خاطرنشان کرد که ترکیه به دلیل زیرساخت‌های قوی و موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد، «تنها گزینه واقعی» برای میزبانی از این کریدورهای استراتژیک است [۴].

ائتلاف شرکت‌های آمریکایی و سرمایه‌گذاری کلان در همین راستا، گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت عراق به ریاست نخست‌وزیر علی الزیدی، قراردادهایی به ارزش ۶۰ میلیارد دلار با شرکت‌های بزرگ آمریکایی از جمله «شورون» (Chevron) امضا کرده است [۳]. این قراردادها شامل احیای خط لوله تاریخی کرکوک-بانیاس و احداث خطوط لوله جدیدی است که نفت بصره را به بنادر مدیترانه‌ای سوریه و پایانه جیهان در ترکیه منتقل می‌کند. به گفته کارشناسان، با بهره‌برداری از این خطوط در دو سال آینده، ظرفیت انتقال نفت از این مسیر به بیش از ۲ میلیون بشکه در روز خواهد رسید که عملاً نیاز به عبور از تنگه هرمز را برای بخش بزرگی از صادرات منطقه از بین می‌برد [۲][۵].

تغییر نقشه ژئوپلیتیک منطقه سفیر آمریکا در آنکارا معتقد است که این پروژه‌ها نه تنها بحران فعلی هرمز را حل می‌کنند، بلکه باعث پیوند عمیق‌تر اقتصادی میان کشورهای منطقه از جمله ترکیه، عراق، اردن و سوریه پس از اسد خواهند شد. او تأکید کرد که «امنیت پایدار از طریق لوله‌های نفت و خطوط آهن به دست می‌آید، نه فقط از طریق قدرت نظامی» [۴]. با اجرای این طرح، ترکیه جایگاه خود را به عنوان «پل انرژی جهان» تثبیت کرده و وابستگی کشورهای خلیج فارس به مسیرهای پرخطر دریایی برای همیشه تغییر خواهد کرد [۱].