تحول در قوانین ویزای دانشجویی آمریکا؛ پایان دوران «اقامت نامحدود» پس از ۵۰ سال

در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶، وزارت امنیت داخلی ایالات متحده (DHS) با انتشار آیین‌نامه‌ای نهایی، یکی از قدیمی‌ترین و منعطف‌ترین سیاست‌های مهاجرتی این کشور را که از سال ۱۹۷۸ برقرار بود، لغو کرد [۱]. این سیاست که با نام «مدت اقامت» (Duration of Status یا D/S) شناخته می‌شد، به دانشجویان بین‌المللی اجازه می‌داد تا زمانی که در یک برنامه تحصیلی معتبر ثبت‌نام کرده‌اند، بدون نیاز به تمدید سالانه ویزا، در خاک آمریکا باقی بمانند. اکنون با حذف این قانون، تمامی ویزاهای نوع F، J و I دارای تاریخ انقضای مشخصی خواهند بود.

پایان اعتبار نامحدود ویزا؛ سقف ۴ ساله برای دانشجویان طبق قوانین جدید، دانشجویان بین‌المللی (ویزای F) و بازدیدکنندگان تبادل فرهنگی (ویزای J) حداکثر برای یک دوره چهار ساله پذیرش می‌شوند [۲]. این بدان معناست که حتی اگر یک برنامه دکترا یا پزشکی شش تا هشت سال به طول بینجامد، دانشجو موظف است پیش از پایان سال چهارم، برای تمدید اقامت خود اقدام کند. پیش از این، دفاتر دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌ها (DSO) صلاحیت تمدید فرم‌های I-20 را داشتند، اما اکنون این قدرت به اداره خدمات شهروندی و مهاجرت آمریکا (USCIS) منتقل شده است [۳].

نظارت مستقیم فدرال و الزامات جدید تمدید تغییر ساختاری دیگر، الزام دانشجویان به ثبت درخواست رسمی تمدید اقامت (فرم I-539) است. این فرآیند شامل پرداخت هزینه‌های جدید، ثبت اثر انگشت (بیومتریک) و بررسی‌های امنیتی گسترده توسط دولت فدرال است [۱]. منتقدان، از جمله انجمن بین‌المللی آموزش‌دهندگان (NAFSA)، هشدار داده‌اند که این اقدام باعث ایجاد بروکراسی غیرضروری و ترس در میان نخبگان جهانی می‌شود. فانتا آو، مدیر اجرایی NAFSA، معتقد است که این سیستم جدید «عدم قطعیت و بوروکراسی را به سیستمی تزریق می‌کند که دهه‌ها به‌خوبی کار کرده است» [۲].

کاهش مهلت خروج و محدودیت در تغییر رشته قوانین جدید سال ۲۰۲۶ همچنین مهلت خروج از کشور (Grace Period) را برای فارغ‌التحصیلان ویزای F-1 از ۶۰ روز به ۳۰ روز کاهش داده است [۳]. این زمان کوتاه، فشار مضاعفی بر فارغ‌التحصیلانی وارد می‌کند که به دنبال تغییر وضعیت ویزا به ویزای کاری (مانند H-1B) یا انتقال به دانشگاه دیگری هستند. علاوه بر این، محدودیت‌های شدیدی بر تغییر رشته یا مقطع تحصیلی وضع شده است؛ به طوری که دانشجویان در سال اول تحصیل خود حق تغییر دانشگاه یا رشته را نخواهند داشت و در مقاطع تحصیلات تکمیلی، هرگونه تغییر مستلزم خروج از خاک آمریکا و ورود مجدد با مدارک جدید است [۵].

پیامدها برای نخبگان بین‌المللی و دانشجویان ایرانی این اصلاحات که به گفته مقامات دولت فدرال برای جلوگیری از پدیده «دانشجویان ابدی» و سوءاستفاده از سیستم مهاجرتی طراحی شده، بیشترین تأثیر را بر دانشجویان کشورهای هند، چین و خاورمیانه خواهد داشت [۴]. برای دانشجویان ایرانی که پیش از این نیز با فرآیندهای طولانی کلیرنس مواجه بودند، این لایه جدید از نظارت فدرال می‌تواند به معنای تأخیرهای طولانی‌تر و ریسک بالاتر در تمدید اقامت باشد. کارشناسان هشدار می‌دهند که این سخت‌گیری‌ها ممکن است جذابیت ایالات متحده را به عنوان مقصد نخست تحصیلی کاهش داده و رقابت را به نفع کشورهایی مانند کانادا و استرالیا تغییر دهد [۳].