دلار در آستانه ۴۷ لیر؛ ثبت رکورد تاریخی جدید در بازار ارز ترکیه

عبور از آستانه جدید؛ دلار ۴۷ لیر را نشانه رفت

بازار ارز ترکیه امروز جمعه، ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۰ تیر ۱۴۰۵)، شاهد موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها بود. بر اساس گزارش روزنامه «جمهوریت»، نرخ برابری دلار به لیر ترکیه (USD/TRY) با عبور از سطوح مقاومتی پیشین، به مرز حساس ۴۷ لیر نزدیک شده است [1]. این جهش قیمتی که در ساعات معاملات ظهر به اوج خود رسید، نرخ ۴۶.۹۸ لیر را بر روی تابلوهای صرافی‌ها ثبت کرد که بالاترین رقم تاریخی برای این جفت‌ارز محسوب می‌شود [2].

تحلیلگران بازار معتقدند که رسیدن به این سطح، نه تنها یک نوسان روزانه، بلکه نشان‌دهنده عبور از یک «آستانه روانی» مهم است که می‌تواند انتظارات تورمی را در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ تشدید کند. داده‌های بازار نشان می‌دهد که ارزش لیر ترکیه در ۱۲ ماه گذشته بیش از ۱۷ درصد در برابر دلار آمریکا کاهش یافته است [5].

ریشه‌های تداوم سقوط ارزش لیر در سال ۲۰۲۶

علیرغم تلاش‌های تیم اقتصادی دولت برای مهار بحران، چندین عامل کلیدی در تضعیف پول ملی ترکیه نقش داشته‌اند. اگرچه نرخ تورم سالانه در ژوئن ۲۰۲۶ به ۳۲.۱ درصد کاهش یافت، اما این رقم همچنان بسیار بالاتر از اهداف تک‌رقمی بانک مرکزی است [4]. هزینه‌های بالای مسکن و آموزش که رشدی فراتر از ۴۵ درصد را تجربه می‌کنند، فشار مضاعفی بر معیشت خانوارها و تقاضا برای ارزهای خارجی وارد کرده است [5].

علاوه بر عوامل داخلی، تقویت شاخص دلار در بازارهای جهانی و تنش‌های ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه، سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن سوق داده است. این وضعیت باعث شده تا لیر ترکیه حتی در برابر سایر ارزهای معتبر نیز تضعیف شود؛ به طوری که نرخ یورو به ۵۳.۷ لیر و پوند انگلیس به حدود ۶۳ لیر رسیده است [3].

واکنش بانک مرکزی و چشم‌انداز سیاست‌های پولی

فاتح کاراهان، رئیس بانک مرکزی ترکیه (CBRT)، در سخنرانی اخیر خود هشدار داد که افزایش‌های اخیر در تورم پایه، ریسک‌های صعودی برای چشم‌انداز کوتاه‌مدت ایجاد کرده است [4]. در حال حاضر نرخ بهره بانکی در محدوده ۳۷ تا ۴۰ درصد قرار دارد، اما به نظر می‌رسد این سطح از انقباض پولی هنوز نتوانسته است به طور کامل جلوی ریزش ارزش لیر را بگیرد.

نهادهای بین‌المللی مانند گلدمن ساکس پیش‌بینی می‌کنند که بانک مرکزی تا اواخر سال جاری میلادی فضای کافی برای کاهش نرخ بهره نخواهد داشت [5]. بازار اکنون با نگرانی منتظر نشست بعدی کمیته سیاست پولی در ۲۳ ژوئیه است تا مشخص شود آیا رویکرد سخت‌گیرانه فعلی تشدید خواهد شد یا خیر. هرگونه سیگنال مبنی بر تسهیل زودهنگام سیاست‌ها می‌تواند منجر به جهش دیگری در نرخ دلار و عبور قطعی از مرز ۴۷ لیر شود [3].

تاثیر نوسانات ارزی بر اقتصاد داخلی

افزایش نرخ دلار به ۴۷ لیر، مستقیماً هزینه‌های واردات مواد اولیه را برای بخش تولید ترکیه افزایش می‌دهد. این موضوع می‌تواند منجر به موج جدیدی از افزایش قیمت کالاهای مصرفی در ماه‌های آینده شود. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که تداوم این روند، برنامه‌های دولت برای دستیابی به تورم تک‌رقمی در سال‌های آینده را با چالش جدی مواجه خواهد کرد [2]. در حال حاضر، نگاه تمامی فعالان اقتصادی به بیانیه‌های آتی مقامات پولی دوخته شده است تا مسیر حرکت لیر در تابستان داغ ۲۰۲۶ روشن‌تر شود.