دینامیک‌های بازار ارز ترکیه در ژوئیه ۲۰۲۶: چرا دلار ۴۷ لیر شد؟

امروز، ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، بازارهای مالی ترکیه شاهد نقطه عطفی در کاهش ارزش پول ملی خود بودند. نرخ برابری دلار آمریکا در برابر لیر ترکیه (USD/TRY) به سطح بی‌سابقه ۴۷.۰۳ واحد رسید [۲]. این جهش قیمتی که در ادامه روند نزولی ماه‌های اخیر رخ داده است، نشان‌دهنده کاهش بیش از ۱۷ درصدی ارزش لیر در بازه زمانی یک‌ساله است. گزارش‌های محلی از منابعی نظیر «ارغلی خبرلری» (Ereğli Haberleri) و بازارهای اصلی استانبول حاکی از آن است که فشارهای تورمی و عدم اطمینان اقتصادی، محرک‌های اصلی این حرکت صعودی هستند [۴].

سیاست پولی و ایستادگی بانک مرکزی بانک مرکزی جمهوری ترکیه (CBRT) به ریاست فاتح کاراهان، در آخرین نشست خود نرخ بهره کلیدی را در سطح ۳۷ درصد ثابت نگه داشت [۱]. اگرچه تورم سالانه در ژوئن ۲۰۲۶ به ۳۲.۱۱ درصد کاهش یافته است، اما سیاست‌گذاران همچنان نسبت به کاهش زودهنگام نرخ بهره هشدار می‌دهند. بانک مرکزی اعلام کرده است که برای اطمینان از روند کاهش تورم و رسیدن به هدف ۲۴ درصدی تا پایان سال، سیاست‌های انقباضی را حفظ خواهد کرد. با این حال، بازارها با تردید به این اهداف می‌نگرند، چرا که هزینه‌های انرژی و واردات به دلیل شرایط منطقه‌ای همچنان رو به افزایش است [۳].

تاثیر تنش‌های ژئوپلیتیک بر اقتصاد یکی از مهم‌ترین دینامیک‌های حرکت‌دهنده نرخ ارز در سال ۲۰۲۶، تنش‌های نظامی در منطقه، به‌ویژه درگیری‌های مرتبط با ایران است. این وضعیت باعث شده تا قیمت نفت و هزینه‌های حمل‌ونقل برای ترکیه که به شدت به واردات انرژی وابسته است، افزایش یابد. تحلیلگران معتقدند که شوک‌های ناشی از جنگ، پیش‌بینی‌های قبلی در مورد کاهش سریع تورم را مختل کرده و بانک مرکزی را مجبور به بازنگری در اهداف میان‌مدت خود کرده است [۱].

کسری تراز جاری و خروج سرمایه داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد که کسری تراز جاری ترکیه در ماه مه به ۱.۵ میلیارد دلار رسیده و مجموع کسری ۱۲ ماهه را به ۳۷.۳ میلیارد دلار رسانده است [۳]. علاوه بر این، خروج خالص سرمایه توسط سرمایه‌گذاران خارجی از بازارهای سهام و اوراق قرضه دولتی، فشار مضاعفی بر ذخایر ارزی بانک مرکزی وارد کرده است. برآوردها نشان می‌دهد که ذخایر ارزی خالص (بدون احتساب سوآپ) به حدود ۳۰ میلیارد دلار کاهش یافته که این موضوع توانایی بانک مرکزی برای مداخله موثر در بازار ارز را محدود کرده است [۳].

چشم‌انداز آینده بازار ارز موسسات بین‌المللی نظیر گلدمن ساکس و جی‌پی‌مورگان پیش‌بینی می‌کنند که اگر اصلاحات ساختاری و ثبات سیاسی برقرار نشود، لیر ممکن است تا پایان سال ۲۰۲۶ سطوح بالاتری از ۵۰ لیر را نیز تجربه کند. در حال حاضر، تمام نگاه‌ها به نشست بعدی کمیته سیاست پولی در ۲۳ ژوئیه دوخته شده است تا مشخص شود آیا بانک مرکزی ابزارهای جدیدی برای مهار نوسانات ارزی در اختیار دارد یا خیر [۴].