رکوردشکنی تاریخی دلار در ترکیه؛ آیا مرز ۵۰ لیر شکسته خواهد شد؟

وضعیت بازار ارز در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۷ تیر ۱۴۰۵) امروز، چهارشنبه ۸ ژوئیه ۲۰۲۶، بازار ارز ترکیه بار دیگر شاهد نوسانات شدیدی بود که لیر را به پایین‌ترین سطح تاریخی خود در برابر ارزهای معتبر جهانی رساند. بر اساس داده‌های لحظه‌ای بازار، نرخ برابری دلار به لیر (USD/TRY) به رقم بی‌سابقه ۴۶.۸۵ رسیده است [۲]. این جهش قیمتی در حالی رخ می‌دهد که لیر ترکیه تنها در یک ماه گذشته بیش از ۱.۶ درصد و در طول یک سال اخیر حدود ۱۷.۵ درصد از ارزش خود را در برابر دلار آمریکا از دست داده است [۱].

تحلیل روزنامه مرحبا و رکوردهای جدید روزنامه «مرحبا» (Merhaba Gazetesi) در گزارشی تحلیلی با تیتر «آیا دلار این سطح را خواهد دید؟»، به بررسی روند صعودی قیمت‌ها پرداخته و خاطرنشان کرد که دلار پس از ثبت رکوردهای پیاپی در ابتدای هفته، اکنون در مسیر رسیدن به سطوح جدیدی است که پیش از این غیرقابل تصور بود [۱]. این رسانه محلی اشاره می‌کند که با عبور دلار از مرز ۴۶ لیر، اکنون توجه تمام فعالان بازار به این سوال جلب شده که آیا قیمت دلار به زودی مرز روانی ۵۰ لیر را لمس خواهد کرد یا خیر [۱]. علاوه بر دلار، سایر ارزهای اصلی نیز رکوردهای جدیدی ثبت کرده‌اند؛ به طوری که یورو به قیمت ۵۳.۵۸ لیر و پوند استرلینگ به بیش از ۶۲.۷ لیر معامله می‌شوند [۱][۳].

سیاست‌های پولی و تورم؛ ریشه‌های بحران لیر علیرغم تلاش‌های بانک مرکزی جمهوری ترکیه (CBRT) برای مهار تورم از طریق حفظ نرخ بهره در سطح ۳۷ درصد، فشارهای تورمی همچنان بر اقتصاد این کشور سنگینی می‌کند [۲][۴]. گزارش‌های رسمی حاکی از آن است که نرخ تورم سالانه در ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۳۲.۱۱ درصد بوده است [۲]. اگرچه این رقم نسبت به ماه‌های گذشته کاهش اندکی نشان می‌دهد، اما هزینه‌های بالای مسکن، آموزش و مواد غذایی همچنان قدرت خرید شهروندان را به شدت کاهش داده و تقاضا برای ارزهای خارجی را به عنوان پناهگاه امن سرمایه افزایش داده است [۴].

پیش‌بینی‌ها: دلار ۵۰ لیری چقدر نزدیک است؟ تحلیلگران موسسات بین‌المللی مانند گلدمن ساکس و جی‌پی مورگان پیش‌بینی می‌کنند که روند کاهش ارزش لیر به صورت مدیریت‌شده تا پایان سال ۲۰۲۶ ادامه یابد [۴]. برخی مدل‌های اقتصادی نشان می‌دهند که اگر شرایط فعلی و سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی تغییر نکند، احتمال رسیدن دلار به محدوده ۵۰ تا ۵۴ لیر تا پایان سال جاری میلادی بسیار بالا است [۴]. در این میان، سرمایه‌گذاران منتظر نشست بعدی کمیته سیاست پولی در ۲۳ ژوئیه هستند تا نشانه‌هایی از تغییر یا تداوم نرخ بهره فعلی را دریافت کنند [۴]. تداوم این وضعیت، فشار بر بخش‌های تولیدی و بورس استانبول (BIST 100) را نیز افزایش داده است، به طوری که شاخص بورس در معاملات امروز با کاهش مواجه شد [۳].