شکست مذاکرات اسلام‌آباد؛ جی‌دی ونس بدون توافق با تهران پاکستان را ترک کرد

ماراتن دیپلماتیک در اسلام‌آباد: ۲۱ ساعت بدون نتیجه مذاکرات مستقیم و سطح بالای میان هیئت‌های ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران که در اسلام‌آباد پاکستان جریان داشت، پس از ۲۱ ساعت رایزنی فشرده به بن‌بست رسید [1.11]. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، صبح امروز (۱۲ آوریل ۲۰۲۶) پیش از سوار شدن به هواپیمای اختصاصی خود، رسماً اعلام کرد که دو طرف نتوانسته‌اند به توافقی برای پایان دادن به درگیری‌های شش هفته‌ای دست یابند [1.5]. این گفتگوها که با میانجی‌گری پاکستان در هتل سرینا برگزار شد، اولین دیدار رودرروی مقامات عالی‌رتبه دو کشور در بیش از یک دهه اخیر بود [1.13].

هسته اصلی اختلافات؛ برنامه اتمی و تضمین‌های بلندمدت به گفته جی‌دی ونس، مانع اصلی در مسیر دستیابی به توافق، خودداری هیئت ایرانی از پذیرش تعهدات قطعی و بلندمدت برای توقف برنامه هسته‌ای خود بوده است [1.7]. ونس در کنفرانس خبری کوتاهی اظهار داشت: «ما نیازمند یک تعهد اثبات‌شده هستیم که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای یا ابزارهای دستیابی سریع به آن نخواهد بود. این هدف اصلی رئیس‌جمهور ترامپ است که در این مذاکرات محقق نشد» [1.12]. وی همچنین تأکید کرد که اگرچه گفتگوها ماهوی بود، اما عدم انعطاف تهران در برابر خطوط قرمز واشنگتن، ادامه مذاکرات را در این مرحله بی‌فایده کرد [1.9].

واکنش تهران: بی‌اعتمادی و انتقاد از «زیاده‌خواهی» آمریکا در مقابل، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که سرپرستی هیئت ایرانی را بر عهده داشت، واشنگتن را مسئول شکست مذاکرات دانست. وی در پیامی اعلام کرد که ایران با «حسن نیت و ابتکارات سازنده» وارد میدان شد، اما طرف آمریکایی نتوانست اعتماد هیئت ایرانی را جلب کند [1.13]. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز که در این تیم حضور داشت، شروط ایالات متحده را «زیاده‌خواهانه» توصیف کرد و افزود که تهران تحت فشار و تهدید، حقوق هسته‌ای و حاکمیت خود بر تنگه هرمز را نادیده نخواهد گرفت [1.7]. گزارش‌ها حاکی از آن است که تیم اقتصادی ایران به ریاست عبدالناصر همتی نیز در زمینه آزادسازی دارایی‌های مسدود شده به توافق نهایی دست نیافته است [1.15].

پیامدهای شکست مذاکرات؛ تهدید به محاصره تنگه هرمز بلافاصله پس از اعلام شکست مذاکرات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنشی تند اعلام کرد که ایالات متحده محاصره کشتی‌ها در تنگه هرمز را «به‌طور فوری» آغاز خواهد کرد [1.12]. این در حالی است که تیم مذاکره‌کننده آمریکا، شامل جرد کوشنر و استیو ویتکاف، به همراه جی‌دی ونس خاک پاکستان را ترک کرده‌اند [1.10]. با خروج تیم‌های مذاکره‌کننده، سرنوشت آتش‌بس موقت ۱۴ روزه‌ای که پیش‌تر توافق شده بود، در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. مقامات پاکستانی از جمله اسحاق دار، وزیر امور خارجه، از طرفین خواسته‌اند تا از بازگشت به خشونت‌ها خودداری کنند، اما فضای منطقه به شدت ملتهب گزارش شده است [1.5].