بازگشت ارتش آمریکا به ایران؟ اظهارات جنجالی جی‌دی ونس درباره «اجبار»

امروز، ۲ جولای ۲۰۲۶، فضای سیاسی بین‌المللی تحت تأثیر سخنان تازه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، قرار گرفته است. او در گفتگوهای اخیر خود به موضوعی اشاره کرده که بسیاری آن را تغییر لحن آشکار در سیاست خارجی دولت فعلی تلقی می‌کنند. ونس با استفاده از واژه «اجبار» (Obligation)، بر لزوم آمادگی برای اقدام نظامی در صورت تهدید منافع حیاتی آمریکا تأکید کرده است [۱].

تحلیل اظهارات ونس؛ از شعار تا واقعیت نظامی جی‌دی ونس که پیش از این به عنوان یکی از منتقدان جنگ‌های بی‌پایان شناخته می‌شد، اکنون در جایگاه معاونت ریاست‌جمهوری، رویکردی پیچیده را دنبال می‌کند. او معتقد است که ایالات متحده نباید به دنبال تغییر رژیم یا اشغال طولانی‌مدت باشد، اما در عین حال تأکید دارد که اگر قرار است ضربه‌ای به دشمن زده شود، این ضربه باید «قاطع و فلج‌کننده» باشد [۲]. این پارادوکس میان «انزواطلبی استراتژیک» و «قدرت‌نمایی نظامی»، تحلیلگران را بر آن داشته تا بپرسند آیا واشینگتن واقعاً در حال برنامه‌ریزی برای بازگرداندن نیروهای خود به نزدیکی مرزهای ایران است؟

بازتاب در رسانه‌های ترکیه و منطقه روزنامه «ترکیه گازته‌سی» در گزارشی ویژه به بررسی این موضوع پرداخته و این سوال را مطرح کرده است که آیا آمریکا واقعاً ارتش خود را برای تقابل با ایران بسیج خواهد کرد؟ [۱]. در این گزارش آمده است که اظهارات ونس درباره «اجبار به مداخله»، نگرانی‌های جدیدی را در آنکارا و سایر پایتخت‌های منطقه ایجاد کرده است. تحلیلگران ترک معتقدند که هرگونه حرکت نظامی جدید از سوی آمریکا می‌تواند توازن شکننده فعلی در خاورمیانه را به کلی دگرگون کند و کشورهای همسایه را در معرض موج جدیدی از ناامنی قرار دهد.

دکترین ونس؛ ضربه هوشمند به جای جنگ فرسایشی برخلاف دوران جنگ عراق، دکترین ونس بر پایه «ضربه و عقب‌نشینی» استوار است. او در مصاحبه‌های خود تصریح کرده است که آمریکا نباید اجازه دهد نیروهایش در بیابان‌های خاورمیانه گرفتار شوند، اما در عین حال نباید در برابر تهدیدات ایران منفعل بماند [۳]. این رویکرد که او آن را «اجبار استراتژیک» می‌نامد، به معنای استفاده از قدرت هوایی و موشکی پیشرفته برای فلج کردن توانایی‌های رقیب، بدون نیاز به استقرار گسترده پیاده‌نظام است. با این حال، منتقدان بر این باورند که مرز میان یک ضربه محدود و شروع یک جنگ تمام‌عیار بسیار باریک است و سخنان ونس می‌تواند به اشتباه محاسباتی در تهران یا واشینگتن منجر شود.