هشدار تند جی‌دی ونس به ایران: «پاسخ خشونت را با خشونت می‌دهیم»

در تاریخ ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶، روابط میان واشینگتن و تهران بار دیگر به مرحله حساسی رسیده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اکس (X)، موضع دولت ترامپ را در قبال تحرکات اخیر ایران در خلیج فارس به وضوح بیان کرد. او تأکید کرد که اگرچه ایالات متحده به توافقات دیپلماتیک پایبند است، اما در برابر تهدیدات نظامی عقب‌نشینی نخواهد کرد [۱].

دکترین ونس: «خشونت در برابر خشونت» ونس در بیانیه خود مستقیماً به نقض احتمالی تفاهم‌نامه‌های اخیر اشاره کرد و نوشت: «ایران توافق آتش‌بس را امضا کرده است و ما به آن احترام گذاشته‌ایم. اگر آن‌ها درباره نحوه اجرای این یادداشت تفاهم (MOU) اختلافی دارند، می‌توانند تماس بگیرند و گفتگو کنند؛ اما پاسخ خشونت با خشونت داده خواهد شد» [۲]. این اظهارات پس از آن مطرح شد که ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) حملاتی را علیه انبارهای موشکی و پهپادی ایران در پاسخ به حمله به یک کشتی تجاری در تنگه هرمز انجام داد.

تنش در تنگه هرمز و نقض آتش‌بس گزارش‌ها حاکی از آن است که در روزهای اخیر، یک کشتی باری با پرچم سنگاپور در نزدیکی سواحل عمان هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. واشینگتن این اقدام را نقض صریح آتش‌بس شکننده‌ای می‌داند که تنها چند هفته از امضای آن در سوئیس می‌گذرد [۱]. در واکنش به این حادثه، ارتش آمریکا تأسیسات راداری و پایگاه‌های پهپادی را در مناطق ساحلی هدف قرار داد تا بازدارندگی خود را در این آبراه حیاتی حفظ کند [۵].

سرنوشت مذاکرات هسته‌ای و صلح منطقه‌ای این تنش‌ها در حالی رخ می‌دهد که پیش از این، ونس از پیشرفت‌های «تاریخی» در مذاکرات لوسرن سخن گفته بود. او مدعی شده بود که برنامه هسته‌ای ایران تا حد زیادی محدود شده و آمریکا در هر صورت «برنده» این تقابل خواهد بود [۳]. با این حال، حوادث اخیر نشان می‌دهد که مسیر رسیدن به یک توافق پایدار بسیار دشوارتر از پیش‌بینی‌های اولیه است. ونس در مصاحبه‌های اخیر خود تأکید کرده است که اگر تهران به دنبال تغییر رفتار نباشد، واشینگتن تمامی گزینه‌های نظامی و اقتصادی را برای فلج کردن توانایی‌های تهاجمی این کشور روی میز دارد [۳].

واکنش‌ها و پیامدهای بین‌المللی مقامات تهران در واکنش به این سخنان، حملات آمریکا را نقض حاکمیت خود و توافقات اولیه دانسته‌اند. با این حال، ونس معتقد است که قدرت‌های منطقه‌ای و متحدان عرب آمریکا از رویکرد قاطع واشینگتن حمایت می‌کنند، چرا که امنیت دریانوردی در تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی حیاتی است [۴]. تحلیلگران بر این باورند که روزهای آینده برای تعیین سرنوشت این «آتش‌بس شکننده» و احتمال وقوع یک درگیری گسترده‌تر در خاورمیانه بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.